Showing posts with label माझी सोन्यासारखी माणसं. Show all posts
Showing posts with label माझी सोन्यासारखी माणसं. Show all posts

Wednesday, September 4, 2024

🛑 बाबांविण नाही दुजा आधार

 🛑 बाबांविण नाही दुजा आधार 

          बाबा मला नेहमीच गुरुच्या जागी आहेत. मी आयुष्यात अनेक गुरूंचे मार्गदर्शन घेतले आहे. त्या सर्वांचे शिक्षक दिनादिवशी ऋण व्यक्त करतो. बाबा माझे पहिले शिक्षक होते. त्यांच्याशिवाय मी अधुरा आहे. ते गेले आणि माझा भक्कम आधारच गेला. शरीरातील स्फूल्लिंगाइतके तरतरी पेरणारे माझे बाबा मला अधिक जवळचे होते. 

          ते गेल्यानंतर मी सगळ्या गोष्टी नियमित करतो आहे. पण त्यांची उणीव भरुन येत नाहीच. ते नाहीत म्हणजे काहीच नाही. ते आहेत म्हणजे सर्वकाही आहे. त्यांच्या सगळ्या गोष्टी मला आज आता अगदी जशाच्या तशा आठवत आहेत. मी त्या विसरता येणे अजिबात शक्यच नाही. 

          दोन दिवसांवर गणपती येत आहे. आज माझे बाबा असते तर गणपतीच्या आगमनाची त्यांनी जय्यत तयारी केली असती. मी सुद्धा करणार पण त्यांची सर मला अजिबातच येणार नाही. त्यांचा गणपतीवर भारीच जीव होता. त्यांच्या हातात गणपतीची माती जिवंत होत असे. त्यांनी माती वळवली ती त्यांना हवी तशी वळत असे. 

          बाबांनी आमच्या देहाच्या मातीला असेच वळवले. त्यांना हवे तसे वळवले आणि सुंदर संस्कारीत बनवले. त्यांनी केलेले संस्कार आजच्या पिढीसाठी आदर्श आहेत. ते शिक्षक नव्हते, पण शिक्षकांपेक्षा वरचढ होते. त्यांनी आमच्यापेक्षा जास्त पुस्तके आणि जास्त माणसे वाचली होती. त्यांच्या ज्ञानाची भूक कधीही न संपणारी होती. 

         त्यांनी सांगितलेल्या गोष्टी केल्या तर यश नक्की मिळे. नाही केल्या तर यशापर्यंत पोहोचताना त्यांच्या शब्दांची आठवण येत राही. आता बाबा नसले तरी ते सतत माझ्यासोबतच आहेत असा मला अनुभव येतो आहे. कोणतीही गोष्ट करताना बाबांना विचारून करण्याची माझी सवय होती. आता सुद्धा मी त्यांच्याशी हृदय संवाद साधू शकतो. ते अदृश्य रुपाने आमच्यात वास करतात. ते घरातील प्रत्येक गोष्टीत लपलेले दिसतात. त्यांची नजर कायमच आमच्यावर भिरभिरते आहे. माझ्यावर जरा जास्तच. का कोण जाणे, पण त्यांनी मला झिला म्हणावे असे मला सतत वाटत राही. त्यांची ती गोड हाक आज ऐकू येत नाही आणि मी कमालीचा कावराबावरा होतो. 

          त्यांचे अदृश्य अस्तित्व माझे चैतन्य बनले आहे. त्यांचा हा अदृश्य सहवास मला लाभतो आहे हे माझे भाग्यच. मी त्यांना कदापि विसरूच शकणार नाही. 

          माझी पत्नी गेल्यानंतर सुद्धा मी असाच झालो होतो. तिच्या आठवांनी मी सतत डोळ्यात पाणी आणत असे. ती गेल्याचे दुःख प्रचंड होते. ती गेल्यावर मी दुसऱ्या पत्नीमध्ये तिचे रुप पाहिले. त्यामुळे ती अजूनही माझ्याजवळच आहे असे मी स्वतःला समजावून समजावून आता ती तीच आली आहे या निर्णयापर्यंत आलो आहे. आपले जीवन पुनःश्च होते तसेच जगायचे असेल तर मी बाळगलेला दृष्टिकोन मला बरोबर वाटतो.

          बायकोची रिप्लेसमेंट करता आली हे चांगलेच झाले. पण बाबांची जागा भरुन कशी काढणार ? ते कुडीने माझ्यासोबत नाहीत, ते पवित्र आत्म्याच्या रूपाने सतत माझ्या पाठीशी आहेत हा दृष्टिकोन मला नियमित जागृत ठेवावा लागण्याशिवाय गत्यंतर नाही.

          काल रात्री झोपताना बाबांच्या आठवणी सांगत असताना माझी छोटी मुलगी उर्मी मला म्हणाली, " पप्पा, आता अजून बाबांना आठवू नका, मला रडू येते आहे. " तिच्या त्या शब्दांनी आमच्या सर्वांच्याच डोळ्यातून घळाघळा पाणी ओघळू लागले होते. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबल 

मुख्याध्यापक शाळा शिडवणे नं. १



Friday, August 16, 2024

🛑 शंभर नंबरी शुद्ध सज्जन

🛑 शंभर नंबरी शुद्ध सज्जन

          जो स्वतः चांगलं वागतो आणि दुसऱ्यांशी चांगलं वागतो तो खरा सज्जन. सज्जन माणसाला अशा अनेक व्याख्या जोडता येतील. ज्याच्या मनात दुसऱ्यांबद्दल अपार प्रेम भरलेले असते तो स्वतःवरही तितकाच प्रेम करत असला पाहिजे. अशी सज्जन माणसं आपल्याला भेटतात तेव्हा ती पुन्हापुन्हा भेटत राहावीत असे वाटत राहते. 

         सज्जन बनणं हे सर्वस्वी आपल्याच हातात असतं. सज्जनपणाचं नाटक अजिबात करायचं नसतं. ते करु लागलात तर ते कळायला वेळ लागत नाही. कधीही सज्जनपणाचा आव आणू नये. सज्जनपणाचा अभिनय करणाऱ्या माणसांचे बुरखे फाडले जातात तेव्हा खऱ्या सज्जनांवर अविश्वास दाखवले जातात. म्हणून आपल्याला सज्जन बनायचे नसेल तर बनू नका, पण खोटे सज्जन अजिबात बनू नका. 

         टीव्ही मालिकांमधील अशी माणसं पाहिली की त्यांच्या वागण्याची आपल्यालाही सवय होईल की काय अशी भिती वाटते. एकाच घरातील दोन सख्खी भावंडे सज्जन आणि दुर्जन दाखवली जातात तेव्हा आश्चर्य वाटते. एकाच सुसंस्कारातून जाणारी काही मुले  कुविचार कशी करु शकतात ? याचे नवल वाटते. 

         माझ्या घरातील माणसे ' शंभर नंबरी शुद्ध सज्जन ' बनायला माझ्या बाबांचे संस्कार कामी आले आहेत. माझे बाबा खऱ्या अर्थाने शंभर नंबरी सोनं होते. ते सज्जन होते आणि शुद्ध आचरण करणारे होते. त्यांच्याकडे बघत बघत आम्हीही त्यांच्यासारखे बनण्याचा प्रयत्न केला आहे. त्यांच्यासारखे बनणं खूपच कठीण गोष्ट आहे. त्यांच्या जीवनाचा अखंड प्रवास खूपच गुंतागुंतीचा होता. अनेक अवघड अडचणींनी कायमच भरलेला होता. कितीही संकटे आली तरी त्यावर पाय ठेवून पुढे जाणारे माझे बाबा पाहिले कि आमच्या जिद्दीची दोरी बळकट का झाली मूळ कारण समजते.

         बाबा देवाघरी जाण्यापूर्वी सुद्धा बाबांची चौकशी करत राहणारे लोक आजही बाबांच्या जाण्यामुळं हळहळताना दिसतात तेव्हा बाबांच्या मोठेपणाचा नित्यनियमित अभिमान वाटत राहतो. बाबा गेल्यानंतर येणाऱ्या प्रत्येक शोकाकुल व्यक्तीकडे बघून बाबांच्या गोष्टी सांगताना मी त्यांच्या डोळ्यातले पाणी बघितले आहे. सज्जन बाबांच्या सज्जन स्नेही मंडळींना माझा मानाचा मुजरा. त्यांच्या जाण्याने उणीवेचा मोठा खोल खड्डा पडला आहे. तो भरुन काढण्याचा प्रयत्न आम्ही भावंडे नक्कीच करणार आहोत. 

©️ मुख्याध्यापक, शाळा शिडवणे नं. १

Sunday, August 4, 2024

🛑 दूर देशी गेले बाबा

🛑 दूर देशी गेले बाबा

         सलील कुलकर्णी यांच्या अल्बम मधील ' दूर देशी गेला बाबा ' हे गाणे मला खूप आवडत असे. बाबा सोबत असताना हे गाणं ऐकताना त्यातल्या शब्दांकडे कमी लक्ष जाई. सलीलच्या आवाजातील आर्तता मला नेहमीच आवडते. पण आता बाबा नसताना हे गाणं ऐकणं मला तरी कठीण जाईल. 

         लहानपणापासून ज्या बाबांचे बोट पकडून कायमच सगळीकडे जाणारा मी आता या बोटाला पारखा झालो आहे. बाबांचे बोट पकडण्यात एक वेगळ्या प्रकारची आश्वासकता होती. कितीही मोठा झालो तरी बऱ्याच गोष्टी बाबांना विचारल्याशिवाय मी केल्या नाहीत. त्यांचा आदेश शिरसावंद्य मानूनच पुढे जाणे सावधगिरीचे असे याचा मी अनेकदा प्रत्यक्ष अनुभव घेतला आहे. 

         त्यांची आणि माझी सोबत कधीही न संपणारी असेल असे मला वाटले होते. बाबा गेले आणि माझ्यातून एक अदृश्य चैतन्यशक्ती वेगळी होत असल्याची थरथर जाणवते आहे. बाबा म्हणजे काय अदभूत रसायन असतं ना ? 

         आज आई आणि बाबा दोघेही नाहीत. त्यांच्यासोबतच्या अनेक उत्तम आठवणी माझ्याभोवती नुसत्या रुंजी घालत आहेत. त्यातल्या अनेक माझ्यासाठी प्रेरणादायी आहेत. त्या जपून ठेवणे माझे कर्तव्य आहे. माझे बाबा माझ्यासोबत सतत सोबत्यासारखे पाठीशी राहिलेले आहेत. त्यांच्या केवळ असण्याने माझी अवघड कामेसुद्धा चुटकीसरशी मार्गी लागत असत. आता मात्र मला त्यांची तीव्र उणीव भासत राहणार आहे. 

         त्यांच्यासाठी काही दिवसांपूर्वीच नवा बेड घेतला होता. तो बघून त्यांना किती आनंद झाला होता. त्यावर बसून त्यांचे टीव्ही पाहणे, मोबाईल बघणे, पेपर वाचणे अशी दैनंदिन कार्यें पार पडत. आता तो बेड सुना सुना बघवणार नाही. त्यांनी वापरलेल्या सर्व वस्तूंमध्ये मला ते दिसत राहतील. पहिल्यांदा मला त्याचा त्रास होईल, पण मग त्यांच्या आठवणीच्या कोषात मी रमून जाईनही. हे माझे आताचे दिवास्वप्न आहे. 

         काल बाबा गेल्यानंतरचा दहावा दिवस होता. आम्ही नदीशेजारी स्मशानभूमीत धार्मिक विधीसाठी गेलो होतो. एकही कावळा कुठेही दिसत नव्हता. पिंडाला कावळा स्पर्श करायला येईल अशी सर्वांची इच्छा होती. मी पिंड हातात घेऊन इकडे तिकडे फिरत बाबांना हाका मारत होतो. काव काव, बाबा या हो..... पिंडाला स्पर्श करा ना..... मला एका क्षणाला मोठ्याने हंबरडा फोडावा असे वाटले होते. पण मी स्वतःला सावरलं. माझे बाबा माझे नक्कीच ऐकणारे होते. त्यांनी काकरूपाने येऊन माझ्या हातातील पिंडाला स्पर्श करावा असे वाटत असले तरी मला मुळीच वाईट वाटलेले नाही. त्यांचे माझ्यावर अपार प्रेम होते. त्यांचे पुत्रप्रेम असेच अबाधित राहणार आहे याबद्दल शंका बाळगण्याचे कारणच उरत नाही. 

         कारण स्वतः बाबांनी मला सांगितले होते. ते असेच कधीतरी वाढी ठेवत होते. लहानगा मी त्यांच्या सोबतच असे. ते ' आ आ ' करत होते. एकही कावळा वाढीला स्पर्श करायला आला नव्हता. मी न राहवून बाबांना विचारले होते, " बाबा, आज कावळा का आला नाही? " तेव्हा बाबा म्हणाले होते, " अरे झिला, हे कावळे असेच असतात, कधी येतील, कधी येणार नाहीत, पण आपण आपल्या पूर्वजांना अजिबात विसरायचे नाही. " बाबा आमचे प्रॅक्टिकल होते. ते आधी करत,मगच सांगत. त्यामुळे त्यांच्या सर्व गोष्टी मला पटत. 

         कणकवलीतील आमच्या रूमवर बाहेरच्या कटड्यावर बाबांनी बिस्किटे ठेवताक्षणी कुठूनतरी कावळे येत आणि बिस्किटे वरच्यावर उचलत. बाबांना आणि आमच्या घरातील सर्वांनाच मग दैनंदिन सवयच लागली आहे. देवाचे पूजन झाले की आपण काहीही खाण्यापूर्वी कावळ्यांना बिस्किटे, फरसाण असे खाऊ घालण्यात येते. 

         काल नदीशेजारी एकही कावळा फिरकताना दिसला नाही. कदाचित हे सगळे कावळे कणकवलीला आमच्या खोलीच्या बाहेर बाबांची वाट बघत नसतील ना? किती दिवस खोली बंद आहे. आमचा खाऊ घालणारा कुठे गेला असेल ? 

         आता तेराव्या दिवशी कणकवलीला गेलो कि मी पहिल्यांदा बाबांच्या ' काकमित्रांसाठी ' साद घालीन आणि त्यांना बिस्किटे, खाऊ दिल्याशिवाय मला स्वतःला स्वस्थता लाभणार नाही. माझे दूर देशी गेलेले बाबा सुद्धा त्यांच्याबरोबर यावेत अशी मी माझ्या बाबांच्या पवित्र आत्म्याकडे साश्रू नयनांनी प्रार्थना करतो. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबल, मुख्याध्यापक शाळा शिडवणे नं. १



Tuesday, July 30, 2024

🛑 बाबा आमचे शिल्पकार

🛑 बाबा आमचे शिल्पकार

        आमच्या बाबांना अनेक गोष्टींचे ज्ञान होते. ते अंतर्ज्ञानी होते. पुढे घडणाऱ्या घटना त्यांना आधीच समजत. त्यांनी आम्हांला एखादी गोष्ट करु नकोस म्हटले आणि आम्ही ती केली तर ती योग्य होणार नाही याचा मलातरी अनेकदा अनुभव आलेला आहे. 

         एखादी गोष्ट करायला सांगितली तर ती केलीच पाहिजे असा त्यांचा दंडक असे. ती परिपूर्ण होऊन सुद्धा जाई. त्यामुळे बऱ्याचदा मी त्यांच्या नकळत अनेक गोष्टी करत गेलो आहे. यशस्वी झाल्यानंतर मी त्यांना सांगत गेलो आहे. त्यावेळी त्यांना आनंद झालेला दिसे, पण मी त्यांना ती गोष्ट पश्चात सांगितली याचे दुःखही होई. 

         ते आमच्या कुटुंबातील प्रत्येक सदस्यांच्या यशाचे शिल्पकार आहेत. आमचे सुंदर आणि यशस्वी आयुष्य व्हावे यासाठी त्यांनी अनेक खस्ता खाल्ल्या आहेत. ते अष्टपैलू होते. ते अनेक कौशल्ये जाणत असत. 

         ते उत्तम केशकर्तनकार होते. त्यांनी कात्रीने कापलेले केस नुसते पाहत राहावेत असे असत. केस मिळविण्याची त्यांची पद्धत अप्रतिम होती. त्यामुळे कणकवलीतील अनेक श्रीमंत, मध्यमवर्गीय आणि गरीब सर्व पातळीचे लोक त्यांचे कायमचे कस्टमर होते. त्यांचे कायमचे कस्टमर आमच्याकडे खूप क्वचित बसत. बाबांचा हात लागला नाही तर त्यांना केस कापल्यासारखे वाटत नसे. म्हणून मीदेखील त्यांचे कस्टमर करण्याचे धाडस करत नसे. बाबांनी अनेकांना आपल्या दुकानात सलून काम शिकवले आहे. मी त्यांचाच शिष्य. सुरुवातीला मला गालाला साबण लावण्याचे काम असे. हळूहळू बाबांची कला माझ्या हातात रूळली. शाळा, अभ्यास, दुकान एवढीच आमची दैनंदिनी असे. अनेक विनंत्या केल्यानंतर आम्हांला कधीतरी खेळायला किंवा सायकल चालवायला पाठवले तर. नाहीतर आम्ही नेहमी बाबांच्या आदेशांचे बांधलेले. 

         टेलरिंग हा त्यांच्या आवडीचा छंद होता. तोही त्यांनी व्यवसाय बनवला. आमच्या दुकानात एक शिलाई मशीन असे. ती खूप जुनी झाली होती. तरीही बाबांनी तिला दुरुस्त करुन करुन वापरले. तिच्यावर त्यांनी जिवंत व्यक्तीवर प्रेम करावे तसे प्रेम केले. बाबा ब्लाऊज, झबली, हाफ पॅन्ट, सदरे, लेंगे, फ्रॉक छान मापात शिवत असत. नाडीची चड्डी स्पेशालिस्ट म्हणून ते प्रसिद्ध होते. अजूनही बाबांचे नाडी चड्डीचे कस्टमर घरी येत. बाबा घरच्या घरी चड्डया शिवून देत किंवा त्यांच्या घरपोच करत. त्यांचे आवडीचे काम असल्याने मी त्यांना बोलत नसे. 

         बाबा कधीही स्वतःसाठी खर्च करत नसत. ते नेहमी कुटुंबासाठी खर्च करत राहीले. खिश्यातील पैसा संपल्यावर त्यांना आनंद होई. मी किंवा भावाने दिलेले पैसे ते परोपकारासाठी खर्च करत. पैसे संपेपर्यंत ते खर्च करीत राहत. 

         बाबा उत्तम मूर्तिकार होते. त्या काळात त्यांनी कणकवली, आंब्रड, गोठणे आणि किर्लोस अशा चार मूर्तिशाळा चालवल्या. त्यांचे हातीकाम बघतच राहावे. आता अनेक मूर्तिकार साच्यांचा आधार घेतात. आमची गणपतीची शाळा म्हणजे त्यांचा अभिमान होता. गणपतींचे डोळे उघडणे म्हणजे अतिशय अवघड काम असे. रात्र रात्र जागरणे करुन बाबा ते काम करीत. दोन्ही भुवया सारख्याच कशा येतात हा मला प्रश्न पडे. त्यांचे हात आणि ब्रश भराभर चालत. 

         ते कविमनाचे होते. चांगले वाचक होते. त्यांनी अनेक पुस्तके त्या काळात वाचून फडशा पाडला होता. त्यामुळे त्यांच्या मुखातून नेहमीच सरस्वती नांदत असे. फक्त जुनी सातवी शिकलेले माझे बाबा जेव्हा बोलत तेव्हा त्यांच्या गोष्टी आम्ही भान हरपून ऐकत असू. 

         आई आजारी असताना तिची सेवा करत असताना बाबांनी आपले आत्मचरित्र लिहायला घेतले. आई गेल्यानंतर बाबांची लेखणी थांबली. सलून मधील त्यांच्या गजाली ऐकायला कणकवली कॉलेजचे तत्कालीन प्राचार्य डॉ. संभाजीराव शिंदे व कणकवली नं. ३ चे उच्चश्रेणी मुख्याध्यापक मारुती पालवगुरुजी मुद्दाम येऊन दोन दोन तास सलग बसत असत. 

         असे आमचे बाबा ज्यांच्याबद्दल मी कधीही लिहायला घेतले की त्यांच्या अनुभवांच्या शाळेतील शिल्पे माझ्यासमोर अशीच नाचत राहतात. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबल, मुख्याध्यापक, शाळा शिडवणे नं. १



Sunday, July 28, 2024

🛑 झिला, माका सोड

🛑 झिला, माका सोड 

         बाबांची तब्येत अचानक बिघडली. बिपी वाढण्याचे निमित्त झाले. वाढत असलेला बिपी आणि त्यांचे पूर्वीचे आजार थांबायचे नाव घेईनात. 

         अगदी काल परवा पर्यंत चांगले चालते फिरते बाबा विविध आजारांनी त्रस्त झाले होते. १० ते १२ दिवसांच्या कालावधीत ते कोमात गेले. 

         हात खांद्यात दुखणे, संडासातून रक्त पडणे, हर्निया हे त्यांचे खूप जुने आजार वयोमानानुसार पुन्हा पुन्हा उद्भवत होते. या आजारांची त्यांनी स्वतः कधीच पर्वा केली नव्हती. त्यांचा त्यांनी नेहमीच हसतमुखाने प्रतिकार केला होता. अचानक बिपी कसा वाढला हे अजूनही आमच्यासाठी असलेलं गूढच आहे. 

         आम्ही बाबांना नेहमीच खुश ठेवण्याचा प्रयत्न केला आहे. ते आमच्यावर लहान मुलासारखे प्रेम करीत. बारीकसारीक गोष्टी आम्ही लहान मुले असल्यासारखी समजावून सांगत. आम्ही त्यांच्यासाठी नेहमीच लहान होतो आणि असणार. त्यांच्याइतकं मोठं होणं कधीच शक्य नाही. त्यांनी हे जग सोडून जाणं आमच्यासाठी अपार दुःखाच्या नावेत सतत हेलकावे खात राहण्यासारखं आहे. 

         त्यांनी आम्हाला अनेकदा दुःखाचा वारा लागू दिलेला नाही. संकटात समर्थपणे पाठीशी ठाम उभे राहिले. स्वतः कधीही रडले नाहीत आणि अनेकदा आमचं रडणंही थांबवलं आहे. 

         गेले १० ते १२ दिवस मी सतत त्यांच्यासोबत होतो. त्यांची जितकी सेवा करता येईल तेवढी करण्याचा प्रयत्न करत होतो. हॉस्पिटलमध्ये ऍडमिट असताना त्यांनी जणू असहकार पुकारला होता. त्यांना आपल्या शरीराला अनेकविध चाचण्या करुन घेतानाही अतिशय वेदना होत होत्या. जे त्यांनी आपल्या शरीराबरोबर कधीही करुन घेतले नव्हते तेच त्यांना करावे लागत होते. आम्हांलाही त्यांना होणाऱ्या यातना सहन होत नव्हत्या. एकदा डॉक्टरांच्या उपचारांच्या कचाट्यात सापडलो की ते सांगतील तसे करत बसण्याशिवाय पर्याय उरत नाही. आमच्या बाबांच्या बाबतीत तसेच घडले. 

         वेगवेगळ्या तीन डॉक्टरांच्या सहा दिवसांच्या उपचार मालिकेनंतर आता प्रेमाच्या सेवेचा उपचार करण्याचे सर्वानुमते ठरले. कोमासदृश्य परिस्थितीत असलेले माझे बाबा अजिबात हालचाल करु शकत नसताना आम्ही घरी आणण्याचा योग्य निर्णय घेतला होता. 

         घरी आणताना रुग्णवाहिकेत बाबांनी डोळे उघडले. अर्थात त्यांना घरीच जायचे होते म्हणून त्यांनी डोळे उघडले असावेत. घरी जाईपर्यंत मी त्यांच्याशी बोलतच होतो. वाटेतील सर्व देवदेवता त्यांना आठवून देण्याचा माझा प्रयत्न मलाच केविलवाणा वाटत होता. माझ्या डोळ्यातून पाणी येऊ लागले होते. 

         अखेर आम्ही बाबांना घेऊन घरी ( घर मठी ) आलो होतो. त्यांच्या स्वतःच्या रूममध्ये त्यांना झोपवले. सर्वांनी त्यांना हाका मारायला सुरुवात केली. पाण्याचे दोन चमचे जिभेवर पडताच बाबांनी पुन्हा डोळे मिटले. श्वास सुरु, हातापायांची गती मंद झालेली, डायपर बदलताना तो स्वच्छ अशी परिस्थिती होती. नाकात घातलेल्या नळीवाटे पेज, पाणी आणि शहाळ्याचे पाणी असेच भरवणे सुरु होते. 

         नेहमीप्रमाणे सकाळ झाली होती. बाबा निश्चलच होते. नातेवाईक, मित्र, गावकरी येऊन येऊन विचारपूस करुन जात होते. नळीत पेज भरवायला घेतली. पेज पोटात जात असताना ती पुन्हा मागे येत असलेली पाहून नाकातील नळी सुद्धा काढून टाकावी लागली. 

         आता बाबा नाकातून श्वास घेतील असे मला वाटले. पण नळी काढली तरी नाकातून श्वास घेणे सुरु नव्हते. बाबा तोंडाने जलद गतीने श्वास घेत होते. अचानक त्याचीही गती मंदावली. त्यांच्या मुखातून कधी काळा तर कधी तपकीरी रंगाचा फेस यायला लागला होता. मी त्यांच्या उशाशीच बसून होतो. रात्री १० वाजल्यानंतर त्यांनी आपली जीभ वळवली. मान दोन्ही दिशांना हलवली. माझ्या काकांनी मला बाबांचे डोके मांडीवर घ्यायला सांगितले. मी डोके मांडीवर घेऊन बाबांना दोन चमचे पाणी भरवताच बाबांनी माझ्या मांडीवरच आपला देह कायमचा ठेवला. 

         डॉक्टरांकडे असताना त्यांना ३५ पेक्षा जास्त सलाईन लावावी लागली. त्यांना ती सहन होईनात म्हणून ते हलू लागले, मोठ्याने हलवू लागले. त्यामुळे त्यांचे हात पाय बांधून ठेवण्याचा पर्याय डॉक्टरांनी निवडला. आम्ही उघड्या डोळ्यांनी बाबांचे होणारे हाल निमूटपणे पाहत होतो. 

         बाबा मला नुसते विनंती करत होते. " झिला, माका सोड, झिला,  माका सोड " मी त्यांना सोडू शकलो नाही. मला त्यांना बरे झालेले बघायचे होते. त्यांना सोडत नव्हतो म्हणून त्यावेळी त्यांना माझा खूप राग आलेला होता. बाबा डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली असल्यामुळे मी त्यांना सोडले नाही. पण घरी आणल्यानंतर ते चारच दिवसात आम्हाला कायमचे सोडून गेले. त्यांचे आम्हा सगळ्यांवर निरतिशय प्रेम होते. त्यांची जगण्याची तीव्र इच्छा होती. सगळी मुले, माणसे प्रत्यक्ष येऊन गेल्यानंतरच त्यांनी या जगाचा कायमचा निरोप घेतला आम्हाला पोरके करुन. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबल, मुख्याध्यापक, शाळा शिडवणे नं. १



Monday, July 1, 2024

🛑 तुझी आभाळाइतकी माया

 🛑 तुझी आभाळाइतकी माया

     ममतेची छाया असणाऱ्या माझ्या आईचा आज स्मृतिदिन. ती गेली आणि आम्ही विनाआईचे झालो. आईची माया आईच देऊ शकते. माझी आई अगदी तशीच होती. मायेची निस्सीम मूर्ती आमची आई. जणू श्यामची आईच. मी श्याम नसेन , पण माझी आई श्यामची आईच होती. तिच्यात आणि श्यामच्या आईमध्ये मी बरंच साम्य बघितलं आहे. 

    माझ्या शाळेतील मुलांसाठी मी जो ब्लॉग लिहितो , त्याचं नाव मी ‘ या लाडक्या मुलांनो , तुम्ही मला आधार ’असंच ठेवलं आहे.आमची आई तशीच होती. ती आमचे खूप लाड करी. कारण आम्ही तिचे आधार होतो असे तिला सतत वाटत राही. ‘ या लाडक्या मुलांनो ’ या गाण्यात कवी सानेगुरुजी म्हणतात , “ आईस देव माना , वंदा गुरुजनांना ” हे अगदी खरेच आहे. आई म्हणजे देवच आहे. ती आता नाही म्हणून तिच्या फोटोचे पूजन करण्यात येते. त्याहीपेक्षा जास्त ती आपल्या कायमच हृदयात आहे हे आपण लक्षात ठेवलं पाहिजे. 

    ज्यांना आई आहे ते भाग्यवान आहेत. ज्यांना आई नाही त्यांना ज्यावेळी आईचं निष्पाप प्रेम मिळत नाही तेव्हा ‘ आई ’ किती थोर असते हे समजते. आई आपल्या बाळांना सर्वानाच नेहमीच हवीहवीशी वाटत असते. तिच्या पदरात जी ऊब असते , ती हल्लीच्या ओढणीमध्ये आहे असे वाटत नाही. तिच्या पदराला धरुन राहण्यात मुलांना खूप मोठा आधार वाटत असतो. आईचं प्रेम तिच्या पदरात लपलेलं असतं. म्हणूनच जेव्हा बाबा आपल्याला मारु लागतात , आपण रडत रडत आईच्या दिशेने धावतो , तेव्हा आई आपल्याला पदरात घेते. पदरातील प्रेमात बाबांच्या रागाचा डोंगर कोसळवून टाकण्याचे सामर्थ्य असते. बाबाही मारायचे थांबतात. 

    लहान तान्ह्या बाळांना ‘ आईच्याच जुन्या साड्यां ’ मध्ये गुंडाळून ठेवलेलं मी अनेकदा बघितलं आहे. आम्हीसुद्धा असेच कधीतरी आमच्या आईच्या मायेने मंतरलेल्या साडीच्या फडक्यात गुंडाळलेले असताना छान गाढ झोपी गेलेले असू. त्यासाठी आईचीच साडी का लागते ? कारण त्यात आईची माया ओतप्रोत भरलेली असते. आई ही आईच असते , तुमची आमची सर्वांची सेम असते. 

    माझी आई जेवण चवदार बनवी. तिने बनवलेल्या चपात्या व उसळ दुसऱ्या दिवशी सकाळी तर अधिकच गोड लागत असत. तिच्या जेवणाची चव अजूनही विसरायला होत नाही. ती सर्व प्रकारचे पदार्थ बनवी. ते सर्व पदार्थ का गोड आणि चवदार असत ? कारण त्यात प्रेम ओतलेले असे. आता माझी पत्नी ईश्वरी सुद्धा आपल्या मुलींसाठी अतिशय चवदार पदार्थ बनवत असते. त्यात ती असेच प्रेम ओतत असते. तिच्या हाताची चव माझ्या आईच्या हातासारखीच आहे. कारण ती माझ्या मुलींची आई आहे. 

    आमच्या आईने कधी टिकली लावली नाही. ती गंधक लावत असे. सकाळी लावलेले गंधक दिवसभर अगदी ठसठशीत दिसे. केस नीट विंचरलेले असत. तिची तयारी आमच्या आधीच होत असे. देवाला दिवा लावताना तिला पाहायला हवे. ती ईश्वराकडे निस्वार्थी अंतःकरणाने काहीतरी मागत असे. तिच्या मागण्या देवाने ऐकल्या असतील का ? आज मला ते सांगता येणार नाही. तिची त्यावेळची प्रसन्न मुद्रा मला सतत तशीच असावी असे वाटत राही. एकत्र कुटुंबासाठी तिचे आपलं समर्पण दिले आहे. स्वतःसाठी काहीही न करता कायमच झिजत राहिली ती सर्वांसाठी. तिच्या मनातील भावना तिने कधी मोकळ्या केल्या असतील तर आम्ही तेव्हा तिथे नव्हतोच. ती बाबांना सर्व सांगे. बाबांवर तिचे जीवापाड प्रेम होते. बाबा आणि आई दोन्ही उभयतां एकमेकांसाठीच बनले असावेत. एकमेकांशिवाय कधीही राहू शकत नसत ही दोघं. त्यात आम्ही पाच भावंडं होतो. आमचे सर्व करता करता तिचं आयुष्यच संपून गेलं. तिला आम्ही सगळे कर्तृत्ववान झालेले पाहायचे होते. ती आज आमच्या कर्तृत्वाला पाहायला जिवंत असती तर किती खुश असती ? 

    आमचे बाबा मात्र आम्हांला आईला आठवू देत नाहीत. ती गेली तेव्हापासून बाबांनी आम्हांला कधीही आईची उणीव भासू दिलेली नाही. बाबा मात्र आपण आपल्या पत्नीसाठी खूप काही करायचे राहून गेले असे सांगत आपली खंत व्यक्त करत असतात. बाबांची आई म्हणजे आमची आजी सुद्धा खूप प्रेमळ होती. तिच्या संस्कारात वाढलेले बाबा आमचं एकत्र कुटुंब मनानेही सदैव एकत्र राहावं यासाठी झटत असतात. 

    आज आईचा आत्मा कुठे असेल तेथे माझ्या या शाब्दिक भावना पोहोचतील अशी आशा करतो. ती आमच्यावर कधीच नाराज नसणार. तिचा वरदहस्त नेहमीच आपल्या पिल्लांवर राहो , तिच्या प्रेमपंखांची ऊब आम्हांला सदैव जाणवत राहो अशी तिच्या अदृश्य अस्तित्वाकडे मागणी करतो. प्रिय आई , तुला भावपूर्ण आदरांजली. 

©️ तुझा मुलगा : प्रवीण अशितोष कुबल ( मुख्याध्यापक , शिडवणे नं. 1 )


Saturday, June 15, 2024

🛑 बाबापण भारी देवा

🛑 बाबापण भारी देवा


          माझे बाबा आज अठ्ठयाहत्तर वर्षांचे आहेत. गेली  अठठेचाळीस वर्षे मी त्यांच्यासोबत आहे. आमचे बाबा खूप भारी आहेत. हे फक्त मीच नाही सांगत. आमचे अनेक मित्र आणि नातेवाईक यांनीही त्यांना भारी म्हटलेले आहे. 

          आज फादर्स डे आहे. पूर्वी आम्हांला हे असं काही असतं ते माहित नव्हतं. आमच्यासाठी रोजच फादर्स डे. बाबांनी नेहमीच आम्हांला नवीन काहीतरी सांगितलेलं असतं. ते असं काही शिकवून जातात कि ते कोणत्याही पुस्तकात सापडणार नाही. पुस्तकाबाहेरची शाळाच आहेत आमचे बाबा. 

          माझं आणि त्यांचं अनेकदा चांगलंच जमतं. कधीतरी वाद होणं हेही पुढे चांगलं काही घडण्याची नांदी असतात असं मी नेहमीच समजत आलोय. आम्ही बाबांचं नेहमीच ऐकत आलोय म्हणून आज असे आहोत. ऐकलं नसतं तर कुठेही असलो असतो. प्रत्येक वेळी ते आमच्या सोबत असतात. सुखात कमी आहेत असे वाटेल, ते जास्त जाणवू देत नाहीत. पण दुःखात ते अधिक सोबत करतात. 

          ते सतत सत्य बोलतात. खोटे त्यांना आवडतच नाही. आम्ही आजची मुलं सत्य तोंडातच ठेवतो. दुसऱ्यांना चांगलं वाटावं असंच बोलत राहिल्यामुळे सत्य बाहेर पडत नाही हा आमचा दोषच म्हणायला हवा. बाबांचं सत्य बोलणं सर्वांनाच कितपत आवडेल असं आम्हांला वाटत राहतं आणि वाद सुरु होण्यास सुरुवात होते. हे असले वाद तकलादू असतात. ते मजबूत नसतात. त्यामुळे काही मिनिटांत आम्ही पुन्हा होते तसे होऊन जातो. शब्दांचा महापूर कधीच वाहून दूरदूर गेलेला असतो. या शब्दपुराने केलेली पडझड बोलून गेल्यानंतर सतत पिच्छा पुरवत राहते. जन्मदात्या वडिलांना वाईट वाटेल असे बोलणे खरंच समर्थनीय नाहीच. अशा मुलांना शिक्षा भोगावी लागणारच. तरीही आई बाळाला आपले काळीज देत असते, तसे बाबा आपले हृदय द्यायला नेहमीच तयार असतात. 

          मी त्यांची काळजी कितीवेळा घेतली आहे ते मोजत बसलेलो नाही. पण त्यांनी माझी नेहमीच काळजी घेतलेली आहे. मी कधी, कुठे गेलो आहे, काय काय करतो आहे, हे सर्व त्यांना माहित असावंच लागतं. ते माझ्याकडे असतात तेव्हा त्यांना ते माहिती असतंच. पण ते दुसरीकडे कुठे गेले असतील तर माझ्या पत्नीला फोन करुन रोजची खुशाली घेतल्याशिवाय राहणार नाहीतच. 

          हल्लीच माझे डोळ्याचे ऑपरेशन झाले. मला सुट्टी असल्यामुळे मी घरातच होतो. ऑपरेशन करणं सोपं असतं. पण त्यानंतर तीन महिने सतत ड्रॉप घालत राहणं अवघड असतं. बाबांनी ते काम नेहमी लक्षात ठेवून केलेलं आहे. माझ्या लक्षात नसेल त्यावेळी त्यांनी आठवण करुन ड्रॉप घातला आहे. बाहेर जाता येताना काय काळजी घ्यायची हे डॉक्टरांपेक्षा त्यांनी मला जास्त समजावून सांगितले आहे. 

          मीही आता एक पालक आहे. तरीही त्यांच्यासारखा पालक होणे आम्हांला जमेल असे अजिबात वाटत नाही. नोकरी असल्यामुळे आम्ही आज जे करु शकत आहोत, ते त्यांनी नोकरी नसताना करुन दाखवलं आहे. त्यांचे अनेक मित्र त्यांची आठवण काढत असतात. अजूनही माझे बाबा आपल्या जिवलग मित्रांना भेटायला जातात. फोन करतात. आम्हांला एवढे जमत नाही म्हणून आम्ही त्यांच्यावर त्रागा करतो. 

          आज सीसीटीव्ही कॅमेरे असतात. बाबांचं आमच्या वर्तनावर त्यापेक्षा जास्त पटीने लक्ष असतं. आमच्याकडून काहीही चुकीचं घडू नये यासाठी त्यांचा आटापिटा असतो हे आमच्या लक्षात येत नाही. दोन पिढ्यामधील हे अंतर आम्हांलाही पुढे त्रास देणार आहे हे आम्हांलाही आता कळू लागलं आहे. 

          बाबांचा धाक आणि आईचं निष्पाप प्रेम आम्हांला सुसंस्कारीत करुन जाण्यासाठी महत्वाचं ठरलं आहे. लहान असताना माझ्या डोळ्यात नीज दाटून आल्यानंतर त्यांच्या छातीत घुसून झोपणारा मी अजूनही त्यांच्यासाठी तेवढाच लहान आहे हे सांगताना माझे दोन्ही डोळे पाण्याने भरुन आले आहेत हे अगदी सत्य आहे. 


©️ प्रवीण अशितोष कुबल, मुख्याध्यापक, शाळा शिडवणे नं. 1

Wednesday, September 6, 2023

🛑 सर्वांची माई गेली

🛑 सर्वांची माई गेली

          प्रत्येकाला एक आई असते. आपल्या आईवर आपण जिवापाड प्रेम करतो. ती आपल्यावर निरतिशय प्रेम करत असते.  आईला अनेक मुले असली तरी सर्वांवर तिचे तितकेच प्रेम असते. 

          आमची बिडवाडीची आत्या सर्वांची आईच होती. तिला सर्वजण माई या नावाने हाक मारत. हिंदीतील माँ आणि मराठीतील आई या दोन शब्दांचा संगम म्हणजे ' माई ' हे संबोधन तयार झाले असावे. माई या शब्दातच अपार माया भरलेली आहे. माई होतीच तशी. अतिशय मायाळू. तिची माया तिच्या शब्दांतून प्रकट होत असे. तिच्या डोळ्यांत माया दिसे. ती सर्वांना दिसत नसे. ती निर्मळ माया पाहणारा विरळाच. 

          माझ्या बाबांपेक्षा एक ते दोन वर्षांनी मोठी असलेली माझी आत्या सर्वांची खऱ्या अर्थाने माईच होती. तिच्या मालवणी गावठी भाषेतील माया तिच्या शिवराळ शब्दांतून प्रकट होई. ती खूपच परखड होती. तिचा आवाजही मोठा होता. त्या आवाजात अजूनही जरब होती. ती कधीही कोणालाही घाबरलेली नव्हती. 

          आम्हां भाचरांवर तिचं खूपच प्रेम. आम्ही तिच्याकडे गेलो कि ती मायेने आमचं सगळं करीत असे. जेवू खाऊ घाली. तिच्या हाताची चवच भारी. काहीही खाल्ल्याशिवाय तिने आम्हांला कधीच पाठवले नाही. ती आमच्या पाठीवरुन मायेने हात फिरवी. तिच्या मायेची ऊब आता पारखी झाली आहे. तिच्या घरी आता जी उणीव निर्माण झाली आहे , ती कधीही भरुन न येणारी पोकळीच आहे. आमचे चुकले की ती आमच्यावर रागवायची. तिचे रागावणे बरोबरच असे. तिला सर्वांनी व्यवस्थित असावे , सुखी , समाधानी असावे असे वाटे. तिने कधीही कोणाकडूनही कसलीच अपेक्षा केली नव्हती. आमच्याकडून तर मुळीच नाही. तिच्याकडून जाताना ती आमच्या हातात काहीतरी दिल्याशिवाय पुढे पाठवत नसे. ती निस्वार्थी आणि धार्मिक होती. 

          ती आपल्या नातवंडांना बोलबोल बोलायची. पण त्यांनी वेळीच खावे , अभ्यास करावा यासाठी तिचा तीळ तीळ तुटताना मी बघितले आहे. 

          तिचे पती म्हणजेच आमचे ' जिजी ' एक सुप्रसिद्ध वैद्य होते. त्यांच्यावर तिचे खूप प्रेम होते. ते गेले आणि ती दुःखी झाली होती. तिचे रिक्त कपाळ पाहून आम्हांलाही वाईट वाटे. नवरा गेल्याचे दुःख फक्त त्या बाईलाच असते. तिचे ते दुःख कोणीही काहीही केले तरी कमी होणारे नसते. 

          दोन मुलगे , दोन सुना , नातवंडे , एक मुलगी , जावई आणि आम्ही जवळचे नातेवाईक तिच्या जवळ असलो की तिच्या बोलण्याला बहर येई. ती बोलत राही. तोंडात दात नसले तरी न चावता येणारे पान चघळत राही. 

          ती आजारी पडली. तिचा आजार वाढत गेला. तो कमी होण्याची चिन्हे दिसेनात. मुलांनी बरेच प्रयत्न केले. पण ती पुरती थकून गेली होती. आता तिला थांबावेसे वाटत नव्हते. ती कोणालाही ओळखेना. ती फक्त डोळे उघडून बघायची. मानेने होकार किंवा नकार द्यायची. ती स्वतःच्या आजाराला कंटाळली होती. अखेर तिने अखेरचा श्वास घेतला. एक गावप्रसिद्ध माई सर्वांनाच कायमची सोडून गेली होती. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबलसर , मुख्याध्यापक

शाळा शिडवणे नं.१



Sunday, August 20, 2023

🛑 भाईमामा : द ग्रेट मामा

🛑 भाईमामा : द ग्रेट मामा

          प्रत्येकाला मामा असणे खूप गरजेचं असतं. आईचा भाऊ म्हणून आपल्या भाचरांची काळजी घेणारा मामा सर्वांनाच नेहमीच हवाहवासा वाटत असतो. ज्यांना एकही मामा नसेल त्यांना मामा नसल्याचं दुःख सतत सतावत असणार.

         आम्ही भावंडे मात्र मामांच्या बाबतीत अतिश्रीमंत आहोत. आम्हाला सहा मामा. चार सावत्र आणि दोन सख्खे. आबामामा , नानामामा , अण्णामामा आणि भाऊमामा हे चार सावत्र मामा. भाईमामा आणि बालामामा हे माझ्या आईचे सख्खे भाऊ. 

          आज यापैकी पाच मामा हयात नाहीत. बालामामा हे माझ्यासाठी नेहमीच आयडॉल ठरले आहेत. रत्नागिरीत असताना त्यांनी मला दिलेली शाबासकीची थाप अजूनही पाठीवर तशीच आहे.

          मोठ्या सर्व सावत्र मामांचे अनेक उत्तम संस्कार मनावर कोरले गेले आहेत. ते सुसंस्कार होते म्हणून मी आज असा आहे. 

          मला आज माझ्या भाईमामांबद्दल सांगायचे आहे. ते जाऊन आज आठ वर्षे होत आहेत. त्यांच्या आठवणी अजुनही ताज्याच आहेत. मी त्यांना कधीही विसरु शकणार नाही.

          भाईमामा म्हणजे एक शांत संयत व्यक्तिमत्त्व. एक हाडाचे प्राथमिक शिक्षक. घरात मवाळ , पण शाळेत जहाल. जहाल म्हणजे कडक शिस्तीचे. त्यांचं हसू ओठातल्या ओठातच. त्यांचं प्रेम पोटातल्या पोटात. प्रेम आहे पण ते सहसा कळू द्यायचे नाही असा त्यांचा स्वभाव. 

          मी मोठा होत असताना भाईमामांना अगदी जवळून बघत आलोय. दर शनिवारी ते आमच्या दुकानात येत. सहजच. फक्त आम्हाला भेटायचे निमित्त असे. ते एखाद्या शनिवारी आले नसले तर आम्हाला त्यांची आठवण येत राही. अजूनही येते. 

          ते आले की एक चैतन्य दुकानात शिरत असे. मग आम्ही त्यांच्याशी गप्पा मारत असू. येताना त्यांनी चहा आणि शेवचिवडा यांची ऑर्डर हमखास दिलेली असे. बोलता बोलता टकल्यांच्या हॉटेलमधील आम्हांला सगळ्यांना आवडणारा शेवचिवडा समोर येत असे. आम्ही सर्व मिळून चिवडा फस्त करण्याची आठवण अजूनही जात नाही. हे अप्रतिम क्षण पुन्हा कधीही येणार नाहीत. 

          भाईमामांनी आम्हांला अनेकदा आर्थिक आधार दिला आहे. मानसिक आधार तर ते नेहमीच देत असत. त्यांना पान खाणे आवडायचे. पान तयार करण्याची त्यांची पद्धत आगळी होती. एखादे सुंदर पान निवडून त्याच्या सर्व शिरा काढून नंतर चुना लावत असताना तंबाखुची निवडक पाने त्यात टाकली जात. मग त्याला एक विशिष्ट घडी घालून पानाची तोंडात उडी पडे. हे करत असताना त्यांच्या गप्पा सुरुच असत. माझे मात्र त्यांच्या या हालचालींकडे अधिक लक्ष असे. 

          मी शिक्षक झाल्यानंतर लवकर नोकरीला लागण्यासाठी त्यांनी मार्गदर्शन केले. नोकरीच्या पहिल्या दिवशी माझ्यासोबत आले. आदल्या दिवशी रात्री त्यांनी मला केलेले मार्गदर्शन मी कदापि विसरणार नाही. ते म्हणाले , " हे बघ भाच्या , तू मागे मागे राहू नकोस. मी मागे राहिलो. मी कधी चारचौघात बोललो नाही. पण तू मात्र तसे करु नकोस. प्रत्येक वेळी संधी तुझ्याकडे चालून येईल , त्या सर्व संधींचे सोने करणे फक्त तुझ्या हातात आहे. " 

          त्यांचे हे मार्गदर्शन मला नेहमीच पुढे जाण्यासाठी उपयुक्त ठरले आहे. आज मामा नाहीत , पण त्यांचे ते अनमोल शब्द सदैव माझ्यासोबत असतात. 

          सेवेतून निवृत्त झाल्यानंतर एक दोन महिन्यांतच ते आजारी पडले. त्यांना त्यातून बाहेर काढण्यासाठी त्यांच्या कुटुंबाने डोंगराएवढे प्रयत्न केले. लाखो खर्च केले. परंतु आठ वर्षांपूर्वी ते आम्हाला कायमचे सोडून निघून गेले. एका मार्गदर्शक तत्त्वाचा अंत झाल्याची भीती माझ्या मनात वाटून गेली. त्यांची मार्गदर्शक तत्त्वे मी माझ्या आठवणींच्या कुपीत अगदी जपून ठेवली आहेत. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबल , मुख्याध्यापक , शाळा शिडवणे नं.१



Sunday, July 30, 2023

🛑 एक घास पप्पांचा

🛑 एक घास पप्पांचा

          बालपणी बालभारतीच्या पुस्तकात ' पेरुची फोड ' असा एक धडा होता. त्यात " पेरुची फोड , लागते गोड "  असे म्हटले होते. त्यापुढे असेही म्हटले होते , " आईची फोड , फारच गोड ". खरंच या दोन्हींमधील पुढची ओळ जास्त लक्षात राहते. कारण ती आईने दिलेली फोड आहे. 

          प्रत्येक मुलांचे आपल्या आई बाबांवर निरतिशय प्रेम असते. आईला भेटण्यासाठी मुले आतुर झालेली असतात. शाळेतून घरी येताच आम्ही पहिल्यांदा आईला कडकडून मिठी मारत असू.  ही मिठी आता मिळत नाही , कारण आईच नाही. 

          आई जशी महत्त्वाची असते , तसे बाबाही महत्त्वाचे असतात. आई प्रेमळ असते. बाबा शिस्तीचे असतात. कधीकधी याउलट असू शकते. काहीवेळा दोन्ही पालक प्रेमळ आणि शिस्तप्रिय असू शकतात. त्यांनी तसेच असायला हवे असते. मुलांसाठी आणि मुलांच्या संगोपनासाठी हे सर्वच आवश्यक असते. 

          आई मुलांना भरवते. मुले कितीही मोठी झाली तरी आईबाबांसाठी लहानच असतात. बाबा मुलांना मारतात , तेव्हा आई रडणाऱ्या मुलांना जवळ घेते. हे जवळ घेणे त्यावेळी दिलासा देणारे असते. मला आईने क्वचितच मारले असेल. बाबांचा मार अनेकदा खाल्ला आहे. अजूनही त्यांच्या शब्दांचा मार मिळत असतो. बाबांनी मारल्यानंतर आम्हाला आईचा आधार असे. तिच्या पदरात लपताना जी प्रेमाची ऊब मिळे ती कुठेच मिळणार नाही. 

          माझे आजोबा भरपूर जेवत असत. त्यांच्या जेवणातील एखादा घास मिळण्यासाठी माझे बाबा आसुसलेले असत असं ते सांगतात. माझी आजी तर खूपच प्रेमळ आणि धार्मिक होती. तिने कुठूनही आणलेला खाऊ सर्वांना समान मिळण्यासाठी तिची धडपड असे. लग्न होऊन मुले बाळे झालेल्या मुलांनाही ती लक्षात ठेवून खाऊचा वाटा देत असे. तिच्या निस्सीम मायेची तुलना करणे चुकीचे ठरेल. तिने आम्हाला घास भरवले आहेत. कालवलेला घास तिच्या हाताने खात असताना ती स्वतः सुद्धा आपल्या तोंडाचा ओ करत असे. त्यावेळी तिच्या सुरकुत्या आलेल्या हातांची सैल झालेली कातडी एकत्र करुन तिच्याशी मी खेळत बसलो तरी ती काहीही म्हणत नसे.

          आईने आणि बाबांनीही मला भरवले आहे. मी रात्री , मध्यरात्री अचानक घायाळ पडत असे. मी घामाघूम होई. तेव्हा आईबाबा दोघेही माझ्या जवळ बसून भरवू लागत. त्यावेळी मिळत असलेल्या प्रेमाने मी आणखीच घायाळ होऊन जाई. 

          आता मीही तीन मुलींचा बाबा झालो आहे. मला त्या पप्पा म्हणतात. तिन्ही मुली पप्पांच्या एखाद्या घासासाठी टपलेल्या असतात. मुले कितीही मोठी होत असली तरी आईबाबांसाठी लहानच असतात. त्यादिवशी माझी दोन नंबर मुलगी हट्टच धरुन बसली. मी जेवत होतो. तिला माझ्या जेवणातला एक घास हवा होता. माझे बाबा जवळच होते. मी जेवत असताना त्यांचे माझ्या जेवण्याकडे लक्ष असते. ताटातील भाजी , भाकरी संपत असली तर ते आपल्या सुनेला सांगत असतात. मी मागण्यापूर्वी माझ्या ताटात संपलेला पदार्थ यायला हवा यासाठी त्यांचा हा अट्टाहास असतो. त्यांना मी कितीही सांगितले तरी त्यांनी त्यांची ही सवय अजिबात सोडलेली नाही. 

          मी माझ्या तिन्ही मुलींना एक एक घास भरवू लागलो. मी भुकेलेला असलो तरी त्यांच्या मुखात जसा घास जाई , तशी माझे पोट भरत असल्याचा अनुभव येत जाई. पप्पांनी भरवलेला घास छोटा असला तरी तो त्यांच्यासाठी नेहमीच भारावलेला असतो अगदी आमच्या आईबाबांसारखा. 

©️ प्रवीण कुबलसर



Saturday, July 1, 2023

🛑 आईविना भिकारीच

🛑 आईविना भिकारीच

          तिन्ही जगाच्या स्वामीला आई नाही , म्हणून म्हटले जाते , " स्वामी तिन्ही जगांचा , आईविना भिकारी. "

          हे अगदी खरे आहे. आई नाही तर आपण सगळी तिची लेकरे भिकारीच आहोत. ती होती तेव्हा जी श्रीमंती होती , ती आज लाभत नाही. प्रत्येकाला आई असते , कारण आईशिवाय आपला जन्मच नसतो. ती तिच्या उदरात नऊ महिने , नऊ दिवस , नऊ घटका , नऊ पळे आपल्याला वाढवत असताना तिला झालेला त्रास तिला सुखकर वाटत असतो. तिला त्रास झाला तरी तिने त्याकडे दुर्लक्ष कायम दुर्लक्ष केलेले असते. 

          बाळाचा जन्म झाल्यावर तिचा चेहरा पाहावा. ती जगातील सर्वात श्रीमंत भासते. तिचा पुनर्जन्म झालेला असतो. बाळाचं हसणं , रडणं दोन्ही तिला स्वर्गसुख देत असतं.

          आईला आपली सर्व लेकरं प्रिय असतात. तिची सर्वांवर सारखीच माया असते. त्यात दुजाभाव नसतो. लेकरांनी कधीही असा गैरसमज करुन घेऊ नये. तिच्या प्रेमावर अविश्वास दाखवण्यासारखे पाप नाही. 

          आमची आई इतरांसाठी सर्वसामान्य असेल , पण आमच्यासाठी ती सदैव असामान्यच राहिली आहे. तिने आमच्यासाठी काय केले नाही ? तिने शेवटी आमच्यासाठीच आपल्या प्राणांचे बलिदान दिले. ती तिच्या आजाराला कंटाळली. आम्हांला तिचा त्रास होऊ नये म्हणून तिने स्वतःला संपवले असावे. तिच्या कायमच्या डॉक्टरांनी हात टेकले. दुसऱ्या कोणत्याही डॉक्टरांकडे कधीही न जाणाऱ्या तिने आता धसका घेतला. माझ्या डॉक्टरांनी माघार घेतली म्हणजे माझे आता खरे नाही असे तिला वाटले असावे. ती आजारी पडली आणि बरी होण्याची चिन्हे दिसेनात. बाबांशिवाय तिने कोणाकडूनही सेवा करुन घेतली नाही. लग्न झालेल्या मुली आईला बघायला आल्या तरी पाहून जात. आईने त्यांच्याकडूनही सेवा करुन घेतली नाही. आम्ही दोन्ही मुलगे , दोन सुना सेवा करण्यापूर्वीच तिने राम म्हटला. 

          आपली मोठी सून आपल्या आधी गेली याचे अतीव दुःख तिला नेहमीच सलत राहिले असावे. तिच्यानंतर अवघ्या दोन वर्षांनी ती हे जग सोडून गेली. बाबांची सहचारिणी बाबांना कायमची सोडून गेली होती. लेकरांना दुःख होतेच , पण बाबांना झालेले दुःख बाबांच्या डोळ्यांत दिसत होते. बाबांनी माझ्या आईवर जीवापाड प्रेम केले. रागाने बोलले तरी त्यात प्रेमाचा ओलावा अधिक होता. बाबांनी माझ्या आईची आठवण केली नाही असा एकही दिवस गेला नसेल. 

          आज आईचा चौदावा स्मृतीदिन आहे. बाबांच्या गळ्यातील चेन बाबांना टोचायला लागली. आईच्या मंगळसूत्रापासून ती बनवलेली आहे. ती आज टोचणारच , कारण ती आई आहे. तिने आज आपल्या पतीला स्पर्श केला आहे हे बाबांना समजलेही नाही. 

          आईचे आमच्यावरील प्रेम सदैव राहावे अशी मी तिच्याकडे प्रार्थना करतो. 

▪️ तिचो झिल



Saturday, May 27, 2023

🛑 एका तेजस्वी सूर्याचा खडतर प्रवास : सुर्यकांत चव्हाण

🛑 एका तेजस्वी सूर्याचा खडतर प्रवास : सुर्यकांत चव्हाण 

           " मुलाचे पाय पाळण्यात दिसतात " असे म्हटले जाते. अर्थात मुलाचे पाळण्यात हलणारे पाय बघूनच अशी कल्पना करण्यात येते. हळूहळू मोठा होताना त्याचे गुण अधिक लक्षात येत राहतात. मुलं नुसती वयाने आणि वजनाने मोठी झालेली कोणालाही आवडणार नाहीत. त्यांनी वर्तमान आणि भविष्य उजळून टाकावं असं भव्य दिव्य करावं अशी सर्वांचीच इच्छा असते. त्यामुळे प्रेरणा देत देत मुलांचं भविष्य घडवणं हे मोठ्यांचं आद्यकर्तव्य ठरतं. 

          ग्रामीण भागातील मुले विशेषतः तावून सुलाखून निघालेली असतात. विविध संकटांचा सामना करुन वज्रासारखी बनून जातात. गरीबी असली तरी त्यात सुखासमाधानाची भाकरी खाण्यातला आनंद विरळाच. 

          सुर्यकांत चव्हाण हे माझे भावोजी. मोठ्या मामांच्या मोठ्या मुलीचे पती. त्यांचा जन्म हिवाळे गावात झाला. वडिलांच्या तुटपुंज्या मिळकतीत पाच मुलांना उच्च शिक्षण देत मोठं करणं सोपी गोष्ट नव्हतीच. पण शिक्षणच आपणांस चांगले दिवस दाखवू शकतं हा ठाम विश्वास वडिलांनी सदैव बाळगला होता. मुलं मोठी मोठी होत गेली आणि शिक्षण घेता घेता कधी समंजस झाली ते वडिलांनाही कळलं नाही. 

          वडिलांनी मग आपली आणि कुटुंबाची जबाबदारी मोठ्या सुर्यकांतवर सोपवली. सुसंस्काराने वाढलेले झाड वाढायचे थांबत नसते. सुर्यकांत आणि त्यांची भावंडे जिद्दी होती. त्यांनी आपल्यावर आलेली जबाबदारी आनंदाने स्वीकारली.

          वडील आजारी पडले आणि मोठ्या सुर्यकांतने कुटुंबाची स्विकारली. सर्वांची लग्न लावण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर होती. मोठा असल्यामुळे  स्वतः सुर्यकांत यांचा नंबर होता. माझी मोठी मामेबहिण सुर्यकांत यांच्याशी विवाहबद्ध झाली. 

          घर अगदी जुनेच होते. सुर्यकांत भावोजी कणकवलीत खाजगी नोकरी करत होते. मोठमोठ्या प्रोजेक्टची इंजिनिअरिंग डिझाईन करण्यात ते पटाईत होते. एकदा मला त्यांच्या त्या ऑफिसमध्ये जाण्याचा योग आला होता. तेव्हा मी त्यांचे काम अगदी जवळून पाहिले आहे. खाजगी नोकरी करत असताना एवढ्या मोठ्या कुटुंबाचा गाडा ओढताना त्यांना त्यांच्या भाऊरायांची साथ लाभली. 

          बांदा हायस्कुलमध्ये  सुर्यकांत रुजू झाले. एक भाऊ , एक वहिनी शिक्षिका आहेत. एक भाऊ इलेक्ट्रॉनिक दुकान चालवता चालवता जिल्हा परिषद सदस्य म्हणून निवडून आले. वित्त व बांधकाम सभापती झाले. एक बहिण आरोग्य विभागात नोकरीला लागली. एक बहीण पॉलिटेक्निक कॉलेजमध्ये लेक्चरर झाली. सुर्यकांत यांचा सूर्य उगवू लागला होता. त्यांचा आनंद गगनात मावत नव्हता. पत्नीची जबरदस्त साथ त्यांना वेळोवेळी मिळत होतीच. 

          जो प्रामाणिकपणे काम करतो , त्याच्या कार्याचा नक्कीच गौरव होत असतो. सुर्यकांत चव्हाण  बांदा हायस्कुल मध्ये प्रयोगशाळा सहाय्यक म्हणून  या पदावर काम करत असताना त्यांनी स्वतः अनेक प्रयोग करुन पाहिले आहेत. राज्यस्तरीय विज्ञान प्रदर्शनात भाग घेण्यासाठी जिल्हास्तरावर नंबर यावा लागतो. आपल्या ज्ञानाच्या आणि जिद्दीच्या बळावर त्यांनी सहा वेळा राज्यस्तरासाठी निवड झाली एक वेळा राज्यात उत्तेजनार्थ तिसरा क्रमांक व यावर्षी राज्यात तिसरा क्रमांक मिळाला. ही यशाची शिखरे पादाक्रांत केली आहेत. यश मिळवत राहणे हे त्यांच्या रक्तात भिनलेले आहे. कितीही यश मिळवले तरीही त्यांना अहंकार नाही. त्यांचे पाय जमिनीवरच आहेत. 

          यावर्षी होणाऱ्या माध्यमिक शिक्षक व शिक्षकेतर कर्मचारी पतपेढीच्या निवडणुकीत त्यांनी सहभाग नोंदवला आहे. ते उमेदवार जिल्ह्यासाठी इतर मागास प्रवर्गातून(OBC) उभे आहेत. त्यांनी केलेलं शैक्षणिक कार्य उल्लेखनीय आहेच. त्यांच्या अभिनव ज्ञानाचा उपयोग बँकेच्या आर्थिक उन्नतीसाठी आणि पर्यायाने सभासदांच्या विकासासाठी नक्कीच होईल असा विश्वास वाटतो. हा विश्वास प्रत्येक मतदारालाही वाटेल यांत तिळमात्र शंका वाटत नाही. 

          शिक्षक बंधु आणि भगिनींनो , आपण आपल्या एका तळागाळातील कार्यकर्त्याला जिल्हा उमेदवार म्हणून निवडून द्याल आणि बँकेच्या तख्तावर बसवाल अशी कळकळीची विनंती करतो. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबलसर

( पदवीधर शिक्षक , शिडवणे नं.१ )





Saturday, December 24, 2022

🛑 मयुरेश जन्माला आला

🛑 मयुरेश जन्माला आला

          नऊ महिने पोटात होणाऱ्या हालचाली वाढत चालल्या की आईला बाळाच्या येण्याची आतुरता वाढीस लागलेली असते. माझा बाळ कधी एकदा बघते असे तिला झालेले असते. तिची ही आतुरता साहजिकच असते. ती त्या बाळाची आईच असते. त्या बाळाची वाट बघणारे त्याचे वडील , बहिणी आणि घरातील सर्व आमच्यासारखी मंडळी त्याच्या प्रतिक्षेत असतात. ' तो कधी येतोय ' ची आतुरता कमालीची उत्कंठेला जाऊन पोहोचते. गणपती बाप्पाच्या आगमनाची वाट भक्त पाहत असतात , तशी या छोट्या बाप्पाच्या आगमनाची वाट घरातील सर्वच सदस्य पाहात असतात. 

          मी स्वतः माझ्या होणाऱ्या बाळांची अतिशय आतुरतेने वाट बघितलेली आहे. जणू स्वतःच्या पोटात बाळ असल्यासारखे नऊच्या नऊ महिने मी अक्षरशः मोजत राहिलो होतो. स्वतःचं बाळ जन्माला आल्यानंतर होणारा आनंद शब्दांत व्यक्त होणारा नसतो. तो शब्दातीत असतो. ते माझं बाळ आहे , त्याच्यावर माझा हक्क आहे ही ती निर्मळ प्रेमळ भावना असते. ते बाळ तो किंवा ती आहे याच्याशी मतलब नसतो. त्या बाळाचं हसणं आणि रडणं दोन्ही आपल्याला आसू आणि हसु देणारं असतं. 

          आमच्या घरात आम्ही दोघे भाऊ जन्माला आलो. बाबांना आम्ही दोन मुलगे. इतर चारही काकांना सर्व मुलीच. त्यामुळे माझ्या भावाच्या जन्मानंतर घरात मुलगा जन्माला येण्याचं सगळ्यांचं स्वप्न पूर्ण होताना दिसत नव्हतं. रोज स्वप्नं पडत होती , पण ती सत्यात उतरताना दिसत नव्हती. 

          माझं लग्न झाल्यानंतर माझ्याकडून सर्वांच्या अपेक्षा वाढत होत्या. अर्थात माझ्याकडून त्या अपेक्षा पूर्ण होणं हे सर्वस्वी नशिबावर अवलंबून होतं. पहिल्या वेळी मुलगी झाली , तेव्हा ' पहिली बेटी धनाची पेटी ' असे म्हणून सर्वांनी माझ्यासाठी जल्लोष केला होता. दुसऱ्या वेळी मला असे काहीच नको होते. पत्नीला नऊ महिने होणारा त्रास मला सहन होत नव्हता. माझ्यापेक्षा माझी पत्नीच दुसऱ्या बाळंतपणासाठी आतुर झालेली. मुलगा हवा हा तिचा हव्यास तिला आणि पोटात वाढणाऱ्या तिच्या बाळाला दोघांनाही देवाघरी घेऊन गेला. ' तो बाळ ' हे जग बघू शकला नाही. त्यानंतर एका वर्षभरात माझे दुसरे लग्न लावण्यात आले. आता मला पुन्हा दोन मुलीच आहेत. एकूण तीन मुलींचा बाप असलो तरी मला मुलगा नसल्याचे अजिबात दुःख नाही. 

          गावी गेलो की गावातील ज्येष्ठ मंडळी अजूनही मला सांगत असतात , " तुका झिल होतलो " मी त्यांचं हे बोलणं कायमच हसण्यावारी नेत असतो. एका व्यक्तीने तर मला खूपच आपुलकीने म्हटलं , " तू इतका चांगला आहेस , सगळ्यांशी प्रेमाने वागतोस , तुझ्याच आयुष्यात असे का घडावे , तुला मुलगा नाही ही तुझी एकच बाजू लंगडी आहे. आम्हाला तुझी दया येते. " त्यांचं हे बोलणं ऐकलं आणि मला माझ्या अनेक नातेवाईकांच्या मनातही हेच चालले असेल असे वाटून मला हसू आले. लोकं किती अपेक्षा ठेवून असतात , नाही का ? मी अशी कधीच अपेक्षा ठेवली नाही , म्हणून मला त्याचे काहीच वाटत नाही. 

          मी माझ्या कुटुंबाला मुलगा देऊ शकलो नाही. भावाचे लग्न झाले. आता त्याच्याकडून अपेक्षा होत होत्या. त्यालाही पहिली मुलगीच झाली. पुन्हा अपेक्षाभंग..... 

          भाऊ यशस्वी होण्यासाठी घरातल्या सर्वांनी मनोमन गाऱ्हाणी सुरु केली होती. लवकरच गोड बातमी आहे असं समजलं. सर्वांना खूप आनंद झाला होता. आता नऊ महिने , नऊ दिवस वाट पाहणे कठीण जात होते. हे नऊ महिने लवकर संपावेत याचीही प्रतिक्षा सुरु झाली होती. आणि सरकारी दवाखान्यातल्या डॉक्टरांनी सिझेरियन विभागात दाखल करुन घेतले. डॉक्टरांनी आपले काम सुरु केले होते. आम्ही सगळे दवाखान्यात ऑपरेशन थिएटरच्या बाहेर तहानभूक विसरुन जन्माला येणाऱ्या बाळाची वाट बघत बसलो होतो. नर्स बाहेर येत होत्या , आत जात होत्या. त्यांची होणारी तारांबळ किंवा धावपळ आमच्या मनात अधिकची भिती निर्माण करत होती. आम्ही सर्वजण देवाची आळवणी करत होतो. अखेर देव जागा झाला होता. देवाने आमचे ऐकले असावे. थोड्याच वेळात एक नर्स आमच्या बाळाला घेऊन बाहेर आली आणि म्हणाली , " मुलगा झाला हो " आम्ही सगळेच एवढे आनंदलो की आमच्या तोंडातून एकही शब्द फुटेना. डोळ्यातून आनंदाच्या धारा वाहू लागल्या होत्या. आमचा मयुरेश जन्माला आला होता. आमचं घरातल्या सर्वांचं स्वप्न पूर्ण झालं होतं.  बाप्पाच्या आगमनाची आतुरता संपली होती. आमचा बाप्पा म्हणजेच मयुरेश रडत होता आणि आम्ही सगळे त्याच्याकडे बघून हसत होतो. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबल ( 9881471684 )




Thursday, November 17, 2022

🛑 प्रसिद्धी गणेशु

🛑 प्रसिद्धी गणेशु

          प्रसिद्धी करणं ही खूप कठीण गोष्ट नसली तरी सोपी मात्र अजिबात नाही. त्यासाठी अभ्यास लागतो. अभ्यास केल्यावर ती साध्य होणारी गोष्ट आहे. काहींना दुसऱ्यांची चांगली प्रसिद्धी करणं आवडतं. आपली स्वतःची प्रसिद्धी अशांना अजिबात नको असते. 

          असंच एक हसतमुख व्यक्तिमत्त्व म्हणजे गणेश चव्हाण. ते फक्त पत्रकारिता करत नाहीत , तर ती जोपासतात. ते एक उत्तम पत्रकार आहेत आणि खूप काही आहेत. पत्रकार हा त्यांचा एक पैलू आहे. त्यांच्या सहवासात जावं , तसे त्यांचे इतर पैलू दिसू लागतात. त्याचं बोलणं , त्यांचं वागणं , त्यांचं आदर देणं या सर्व गोष्टी मनाला अंतर्गत स्पर्श करीत जातात. 

          श्रावण गावातील हा एक हिरा आहे. हा माणूस स्वतः हिरा असला तरी दुसऱ्याचं आयुष्य चमकण्यासाठी प्रयत्न करताना दिसतो. कोणत्याही अपेक्षेने त्यांनी कार्य केलेलं नसतं. परोपकारी वृत्तीच त्यांना तसं करण्यासाठी भाग पाडते. कधी ते ऑटोरिक्षा चालवताना दिसतील तर कधी व्हॅन. कधी ते समाजसेवा करताना दिसतील. कधी ते छान लेख लिहून पाठवतील. लोकांना प्रेरणा देण्याचं महत्त्वाचं कार्य ते नेहमीच करताना दिसतात. त्यांचं ते अतिशय आवडीचं काम असतं. ते करताना त्यांना जो आनंद होत असतो तो आम्ही त्यांच्या चेहऱ्यावर अनेकदा पाहिला आहे. अर्थात कोणत्याही मानधनाची अपेक्षा त्यांनी कधीही केलेली नसते हे विशेष आहे. 

          ' जाता जाता भलं करावं ' या सुविचाराने ते नेहमीच प्रभावित झालेले मी स्वतः पाहिले आहेत. शिक्षणाने माणूस हुशार होतो , असे असले तरी त्यांनी आपल्या शिक्षणाच्या पदव्या कधीही पुढे पुढे केल्या नाहीत. उच्चशिक्षित असूनही एका साध्या , सरळ माणसाचं जीवन ते जगताना दिसतात. आपल्या शिक्षणाचा त्यांनी कधी टेंभा मिरवला नाही. 

          सिंधुदुर्ग जिल्हा नाभिक समाजाशी त्यांचा अतिशय जवळचा संबंध राहिला आहे. गोवा राज्यातील अखिल गोमंतक नाभिक समाजाशी त्यांचे सलोख्याचे संबंध आहेत. हल्लीच कुडाळ येथे संपन्न झालेल्या महाराष्ट्र नाभिक महामंडळाच्या राज्यस्तरीय सभेत त्यांची जिल्हा प्रसिद्धी प्रमुख या महत्त्वाच्या पदावर नियुक्ती झाली हे आमच्यासाठीही अभिमानास्पद आहे. प्रसिद्धी करणाऱ्या व्यक्तीलाच प्रसिद्धी प्रमुख हे पद मिळून त्या पदालाही योग्य असा न्याय मिळाला आहे असे आम्ही मानतो. त्यांचं प्रसिद्धीचं कार्य अविरत सुरुच आहे. त्यात खंड पडणार नाही यात तिळमात्र शंका नाही.

          आज त्यांचा वाढदिवस आहे. त्यांच्याबद्दल लिहिणं हे मी माझं कर्तव्य समजतो. हे शब्द जसे सुचतील तसे लिहित गेलो आहे. त्यांच्यासोबतच्या निवडक आठवणी असल्या तरी त्यांची प्रत्येक भेट माझ्यासाठी वैशिष्ट्यपूर्ण ठरलेली आहे हे सांगायला मला अतिशय आनंद होतो आहे. अशा या ' प्रसिद्धी गणेशु ' यांना त्यांच्या पुढील भव्य दिव्य आयुष्यासाठी कोटी कोटी शुभेच्छा.

©️ प्रवीण कुबल ( कणकवली ) 9881471684



Saturday, October 22, 2022

🛑 आमच्या घरी अन् तुमच्या घरी

 🛑 आमच्या घरी अन् तुमच्या घरी

          दिवाळी येण्यापूर्वीच सर्वांनाच दिवाळीचे वेध लागलेले असतात. कितीतरी आतुरता असते दिवाळीच्या पहाटेची. चाळीस वर्षांपासून दिवाळीच्या विविध घडामोडी बघितल्या आहेत. तेव्हा मी सात आठ वर्षांचा असेन. दिवाळी समजू लागली होती. 

          बाबा पहाटे चार वाजता उठून आंघोळ करुन कारीट फोडत होते. ' गोविंदा गोपाळा  यश्वदेच्या तान्ह्या बाळा ' असं म्हणत असताना त्यांच्या पायाखालच्या नरकासुराचा त्यांनी कृष्ण बनून वध केला होता. शेजारी फटाक्यांचे आवाज कानी पडत होते. एक आकाश कंदिल दरवाजाच्या बाहेर दिमाखात लटकत होता. आईसुद्धा उठून कामाला लागली होती. बाबांनी आधीच ' सुगंधी उठणे ' तयार करुन ठेवलं होतं. ताई , आक्का , मी , भाऊ सगळे एकामागोमाग एक उठण्याची सुरुवात झाली होती. पपी अगदीच छोटी होती. एक दिड वर्षाची असेल. तिलाही तिच्या आयुष्यात पहिली दिवाळी पाहायला मिळाली होती. मोठ्या बहिणी लहान असल्या तरी आमच्यापेक्षा खूपच समंजस होत्या. आईच्या आणि बाबांच्या कामात लक्ष देणाऱ्या होत्या. आम्ही दोघे भाऊ मात्र त्यांनी काढलेल्या रांगोळ्या पुसण्याचे काम करीत होतो. 

          आईने थंड पाण्यात तयार केलेले उठणं माझ्या अंगावर चोळलं होतं. तेव्हा अंगावर सर्रकन काटा उभा राहत होता. मी त्या पहाटेच्या प्रसंगी रडत आंघोळ केली होती. तरीही आईने मला घासघासून आंघोळ घातलीच होती. छोटं टॉवेल गुंडाळून तसंच मला कारेट फोडायला तुळशीसमोर नेण्यात आलं. मी छोटं कारेट फोडू शकलो नव्हतो. मग ते बाबांनीच चिरडलं होतं. 

          बाबांची देवळात जायची घाई सुरु झाली होती. मीही त्यांच्यासोबत जाण्याचा हट्ट धरला. शेवटी बाबांच्या करंगळीला पकडून मी त्यांच्याबरोबर गेलो होतो. 

          काशीविश्वेश्वराच्या मंदिरात छान काकड आरती सुरु झाली होती. बाबांच्या हातातील टाळ मला हवा होता. त्यांनी तो मला दिला नाही , म्हणून मी खट्टू झालो होतो. लवकर उठल्यामुळे मला झोप येत होती. पण आरतीच्या आर्त सुरांमुळे मी झोपूही शकलो नव्हतो. एक तासानंतर आरती संपली होती. देवळात माणसांची गर्दी होऊ लागली होती. माझ्यावर आरतीचे संस्कार घडत जात होते. 

          दरवर्षी काकड आरतीला जाणे सुरुच राहिले होते. सतत आरती म्हणत राहिल्यामुळे आरती पाठ होत चालली होती. आरती संपल्यावर घरी आल्यावर आईने केलेले गोड पोहे आणि पिवळे कांदापोहे खाण्याचा आनंदच वेगळा होता. आमच्याकडे त्या दिवसांतच पोहे खायला मिळत असत. बाकी इतर दिवसात कधी पोहे खायला मिळत नसत. आईबाबांनी केलेले रव्याचे लाडू अप्रतिम गोड असत. यापेक्षा काहीच बनवले जात नसे. तरीही आमची दिवाळी खूप मजेत असे. बाबा आमच्या सलून दुकानात टेलरिंग देखील करत. त्यामुळे दिवाळीला गिऱ्हाईकांचे कपडे शिवायला येत. ते शिवण्याची बाबांची आणि आईची घाईच घाई दिसे. ते कपडे शिवल्यानंतरच आमची दिवाळी खऱ्या अर्थाने साजरी होई. त्या शिवलेल्या शिलाईतून बाबा आमची भावंडांची भाऊबीज धुमधडाक्यात साजरी करीत. आम्हाला जे हवे असे ते देण्याचा बाबांचा प्रयत्न असे. गोवा फटाक्यांच्या दोन माळा आम्हांला पुरत. कारण आम्ही त्या माळेतील शिवलेले सगळे फटाके सिंगल करुन वाजवण्याचा आनंद घेत असू. फुलबाजा , भुईनळे यांचाही आनंद घेऊ. कधीतरी पाऊस मिळे. पाऊस म्हणजे आगीचे तुषार सोडणारी एक आवाज न येणारी फटाकीच. 

          थोडे मोठे झाल्यावर आम्ही भाऊ चिव्याच्या काठ्यांपासून चांदणी किंवा आकाशकंदील बनवत असू. तो बनवायला आम्हाला दोन ते तीन दिवस लागत. पताकाचे कागद आणून ते गव्हाच्या चिकीने चिकटवत स्वतः बनवलेला कंदिल डौलाने डुलताना बघून खूप अभिमान वाटे. 

          आम्ही रतनज्योत नावाची गुलाबी रंगाची मशेरी लावत असू. पण दिवाळीच्या दिवसांत भाऊबीजेच्या दिवशी आम्हांला बहिणींकडून टूथब्रश , टुथपेस्ट अशी भेट मिळे. त्यामुळे भाऊबीजेचा दुसरा दिवस उजाडण्याची आम्हाला घाई झालेली असे. तोपर्यंत मी कितीतरी वेळा टुथपेस्टचे बुच उघडून वास घेतलेला असे. 

          आता बहिणींकडून मोठमोठ्या भेटवस्तू मिळतात. संपत्तीचं प्रदर्शन घडत राहतं. पण त्यावेळचे दिवस आठवले की तेच दिवस चांगले होते असंही वाटत राहतं. 

          आमच्या आईबाबांनी आम्हाला त्यावेळी दिलेली दिवाळीची भेट ही आमच्यासाठी सर्वोत्तम भेट असे , जी आम्ही आजही लक्षात ठेवलेली आहे. नव्हे कधीही विसरणार नाही.

©️ प्रवीण अशितोष कुबल ( 9881471684 )



Tuesday, September 27, 2022

🛑 नृत्यानंदी : स्वानंदी

🛑 नृत्यानंदी : स्वानंदी

          गेले दोन दिवस वेशभूषेची तयारी सुरु होती. कणकवली शिवसेना नवरात्रोत्सव जिल्हास्तरीय रेकॉर्डडान्स स्पर्धेत छोट्या उर्मीने सहभाग घेतला होता. 

          आज तो दिवस उजाडला होता. संध्याकाळी कार्यक्रमस्थळी वेळेत पोहोचलो होतो. नृत्याची आवड असणारी मंडळी आमच्या आधीच येऊन विराजमान झाली होती. संगीत मैफिलीचे शौकिन वेगळे असतात , तसे नृत्याची आवड असणारे शौकिन आगळेवेगळे असतात. येथे आलेले प्रेक्षक संमिश्र होते. आपल्या पाल्यांना घेऊन आलेले पालक यांत जास्त होते. आमच्याच घरातून आम्ही सहाजण गेलो होतो. गर्दी बघून कार्यक्रमाची लवकर सुरुवात करण्यात आली. 

          माझी छोटी मुलगी स्वानंदी उर्फ उर्मीने देवीला मनोभावे नमस्कार केला होता. देवीची हसतमुख मूर्ती बघून ती भारावून गेलेली दिसली होती. ती आपलं देहभान विसरुन गेली होती. सूत्रसंचालकांचा आवाज कानात घुमू लागला होता. डिजेच्या एको साऊंडमुळे मी थोडा लांब बसण्याचा प्रयत्न करत होतो. शेवटी मध्यवर्ती ठिकाणी बसलो. कार्यक्रम सुरु झाला होता. 

          ' आई तुझं देऊल ' या नृत्याने कार्यक्रमाची बहारदार सुरुवात झाली होती. लोक टाळ्यांचा गजर करत होतेच. एक एक कार्यक्रम पुढे सरकत होता. उर्मी कधी आईकडे तर कधी माझ्याकडे येऊन बसत होती. तिचं सादरीकरण व्हायला अर्ध्या पाऊण तासांचा अवकाश होता. ती दोन दोन मिनिटांनी " पप्पा , माझा डान्स कधी आहे ? " असे विचारत होती. मी तिला " आता येईल हं तुझा नंबर " असं सांगत होतो. 

          समोरचे देधडक परफॉर्मन्स पाहून आम्हांला धडकी भरत होती. धडकी अशासाठी की ' माझी मुलगी डान्स करेल ना नीट ' ही भिती उफाळून येत होती. उर्मी मात्र अजिबात घाबरलेली दिसत नव्हती. स्टेजवर जाणं तिच्यासाठी तसं नवीन नव्हतं. भाग न घेताही तिने यापूर्वी ' ऑन द स्पॉट '  परफॉर्मन्स दिले होते.  डान्स तिच्या अंगाअंगात भिनला आहे. यु ट्युब वर बघेल तसं ती स्वतः नाचण्याचा प्रयत्न करते. तिला कोरिओग्राफर लागत नाही , ती स्वतःच स्वतःची कोरिओग्राफर आहे. तिच्या परफॉर्मन्स पूर्वी ' चंद्रमुखी ' चित्रपटातील ' चंद्रा ' या गाण्यावर तीन ते चार परफॉर्मन्स तिला पाहायला मिळाले होते. तिचं निरीक्षण जबरदस्त आहे. तिने आजही बारकाईने निरीक्षण केले होते. 

          तिचं नाव पुकारलं गेलं होतं. ती धावतच स्टेजवर गेली होती. दर्शकांकडे पाठ करुन उभी असलेली पाच सहा वर्षांची चिमुरडी पाहून सर्वच स्तब्ध झाले होते. ही चिमुरडी काय करणार परफॉर्मन्स ? किंवा बघुया तरी या चिमुरडीचा परफॉर्मन्स ? असे प्रत्येकाला वाटत असावे. 

          आणि ढोलकीचा आवाज स्पिकर मधून येऊ लागला होता. उर्मीचे पाय तालात थिरकायला सुरुवात झाली होती. तिने अजून आपला चेहरा दाखवला नव्हता. तिने तोंडावर पदर धरला होता. ती कधी एकदा पदर दूर करते असे प्रत्येक दर्शकाला झाले असेल. अखेर तिने पदर दूर केला आणि दर्शकांनी अधिक शांत होत जणू तिचे स्वागतच केले होते. कारण ते टाळ्या वाजवायला विसरले होते. 

          उर्मी स्वानंदात नाचत होती. सुरुवातीलाच तिचा केसांचा भला मोठा अंबाडा सुटून पडला होता. तरीही नाचताना तिने त्याकडे दुर्लक्ष केले होते. प्रॅक्टिस करताना ज्या स्टेप्स तिने केल्या नव्हत्या , त्या स्टेप्स तिने आकस्मिकपणे केल्या होत्या. लावणी नृत्याला साजेसा अभिनय तिने साकार केला होता.

          गाणे संपेपर्यंत तिचा अप्रतिम परफॉर्मन्स लोक डोळे भरुन पाहात होते. ती खुशीतच स्टेजवरुन खाली उतरत होती. उतरल्यावर ती मला भेटण्यासाठी धावतच येत होती आणि अरेरे ... ती पडली होती. न रडता तशीच ती आपलं बक्षीस घ्यायला पुन्हा धावली होती. आयोजकांनी सर्वांनाच मानधन दिले होते ही विशेष बाब होती. 

          परिक्षकांच्या टेबलापासून जवळच आम्ही बसलो होतो. एका परीक्षकांनी कौतुकाने तिला बोलावून घेतले होते. तिचे वैयक्तिक कौतुक केलेले तिलाही विशेष आवडले होते. लहान गटात खुप चांगले परफॉर्मन्स झाले होते. सगळे परफॉर्मन्स आम्ही बघायला थांबलो नाही. उर्मीला अनेकांनी वैयक्तिक बक्षिसे दिली होती. 

          मी तिला घरी घेऊन येत होतो. तिला आईस्क्रीम खूप आवडतं. तिने आपल्या आवडीचं मँगो डॉली खाल्लं. तिला मिळालेलं ते खरंखुरं बक्षीस असावं. आईस्क्रीमवाले नारायण अंधारी काका तिला ' सैतान ' म्हणतात. अर्थात ते गमतीने म्हणतात. त्यांनी तिचा डान्सचा व्हिडीओ पूर्ण पाहिला होता. त्यांनाही कमाल वाटली. त्यांना वाटले तिला हा डान्स कोणीतरी शिकवलेला असेल. पण कोणतीही विशेष मेहनत न घेता तिने केलेला तो नृत्याभिनय लक्षात राहण्यासारखा होता. 

          तिला उत्तेजनार्थ बक्षीस मिळाल्याचे आताच समजले आणि तिच्या अंगीभूत गुणांचा मला सार्थ अभिमान वाटला. अभिनंदन उमा.

©️ प्रवीण अशितोष कुबलसर  ( 9881471684 )



Monday, September 19, 2022

🛑 करु देवाशी भांडण

🛑 करु देवाशी भांडण 

          कैलासवासी चुलत्यांचे वर्षश्राद्ध होते. आदल्या दिवसापासून आमच्या सर्व बहिणी , नातेवाईक यायला सुरुवात झाली होती. मोठा गोतावळा असल्यामुळे माणसांची गर्दी नेहमीसारखीच होती. हे सर्वांचे आमच्यावरचे प्रेमच आहे असे मी मानतो. 

          भटजीकाका सांगितलेल्या वेळेवर आले होते. सर्व धार्मिक विधी वेळेवर पूर्ण होत होते. अशा वेळी एक वेगळे भावपूर्ण वातावरण तयार झालेले असते. येणारे नातेवाईक , पाहुणेरावळे अनेक दिवसांच्या अंतराने एकत्र आलेले असतात. त्यांच्या अश्रूपूर्ण गाठीभेटी जिव्हाळ्याचे प्रतिक असतात. ज्ञातीबांधव एकत्र येतात. समाजातील वाडीतील गावकरी येतात. 

          हे सगळं आज घडत होतं. दुपार होत चालली होती. येणारी मंडळी पिंडाला नमस्कार करत होती.  मनोभावे नमस्कार करुन मृतात्म्यास भावपूर्ण श्रद्धांजली वाहताना दिसत होती. अजून काही माणसं येतच होती. 

          मी पिंडांचे विसर्जन करण्यासाठी नदीकडे निघालो होतो. माझ्यासोबत माझे बालाकाका होते. बालाकाका आमच्या घरातील एक जाणते व्यक्ती आहेत. त्यांच्याशिवाय कुणाचे पान हलत नाही. त्यांना सगळ्या धार्मिक गोष्टी परिपूर्ण माहिती असतात. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली आमच्याकडील सर्व कार्यक्रम होत असतात. आमचे सर्व भावोजी आणि बहिणी आम्हाला जे सहकार्य करतात त्याने आम्ही नेहमीच भारावून जातो. ही सर्व माणसे स्वतःच्या घरातील कार्यक्रम असल्याप्रमाणे सर्वांसमोर वाकत असतात. या सर्वांबद्दल कायम मला ऋणात राहावेसे वाटते. येणारी माणसे हसतमुखाने निघून जातात. जाताना त्यांचे पाय आमच्या घरातून निघण्यास तयार नसतात. ते बराच काळ रेंगाळत राहतात. मग जाताना जड पावलाने जायचे म्हणून जातात. 

          वाडीतील सर्व गावकरी मंडळी हिरीरीने सहभाग घेतात. कित्येक कार्यक्रमात मी त्यांना मिळून मिसळून काम करताना बघितले आहे. हा एकोपा बघून खूप समाधान वाटते. मग ही वाडीतील माणसे वाटतच नाहीत , एकाच कुटुंबातील माणसे वाटत राहतात. मला बघताच हात उंचावतात. आपुलकीने चौकशी करतात. आम्हांला खूप सारे प्रेम देतात. आमच्याकडून प्रेम घेतात. आम्ही प्रेम देतो , त्यामुळे आम्हाला जे प्रेम मिळते त्याला तोड नाही. हे प्रेम आजन्म जपून ठेवायची आमची जबाबदारी असते. 

          जी माणसे काही काळ आमच्या सोबत नव्हती , तीही आता आमच्यासोबत येऊ लागली आहेत ही त्या देवाचीच कृपा आहे. त्या माणसांत नेहमीच चांगली भावना भरुन राहो हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना आहे. 

          अशा मोठ्या गजबजाटात काही चुका घडण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. चुका घडत असतात , त्या मुद्दाम केल्या जात नसतात. माणसे नुसती येत असतात. सर्वांचा आदर सन्मान करायचे मनात असते. पण गर्दीत कधीतरी काहीतरी राहून जातेच. 

          आलेली सर्व पितरे असतात. ती माणसाच्या रुपाने महालय किंवा श्राद्धाला खूप मोठ्या श्रद्धेने आलेली असतात. त्यांना आदराने जेवायला वाढणे हे यजमानांचे कार्य असते. आज हे कार्य आमच्याकडून करण्याचा आम्ही प्रयत्न केला आहे. त्यात काही चुका झाल्या असतील तर येणाऱ्या अस्मादिकांनी आम्हांला क्षमा करावी अशीही विनंती आम्ही साष्टांग नमस्कार करुन केलेली आहे. 

          आलेली माणसं जायला लागली , तसं घर रिकामं होऊ लागलं. तरीही बहिणी , भावोजी आणि आत्या अशी माणसं मुद्दाम थांबली होती. वर्षश्राद्ध असलं की रात्री नेहमी भजन केलं जातं. त्यावेळी ज्यांचं वर्षश्राद्ध असतं , त्यांचा आत्मा कोणाच्याही अंगात येत असतो. तो कोणाच्या अंगात येतो हे पाहण्याची उत्सुकता असते. 

          आमचा भाई तिच्या मुलीच्या अंगात येतो हे आम्हाला गेल्या वर्षभरात माहीत झालेले आहे. तो येतो , तो मृदुंग वाजवतो , तो बोलतो आणि ते पाहून सगळे भाईची आठवण काढून ओक्साबोक्सी रडू लागतात. 

          आजही अगदी तसेच घडत होते. भजन मधुर सुरात सुरु झाले होते. अभंग आणि गजराचा आळवणीचा आर्त सुर , धुपाचा सुगंध  , मृदुंगाचा नाद ऐकून भाईचा आत्मा आजही अगदी वेळेवर आला होता. त्याची वाट पाहावी लागली नव्हती. भाई आला आणि त्याने मृदुंग वाजवायला सुरुवात केली. त्याच्या आत्म्याचे घुमणे सुरु झाले होते. भाईच्या सगळ्या मुली रडू लागल्या होत्या.  

          सगळे भाईला नमस्कार करत होते. मीही नमस्कार करायला गेलो होतो. मी भाईचा हात हातात घट्ट पकडून त्याला विचारले , " मी कोण आहे ? " भाईने तातडीने उत्तर दिले होते. भाईचा आत्मा बोलला , " बाळू "…  तू माझी आठवण काढ. माझ्या पोरग्यांकडे लक्ष दे. " मी सद्गदित झालो. पुढे भाईने सर्वांची नावे सांगितली. त्यांचे गुण सांगितले. तो चतुर्थीला दोन वेळा आला होता. आज तो पुन्हा आलाच. तो यावा अशी आमची सर्वांचीच इच्छा होती. ती पूर्ण झाली. 

          तो असाच येत राहतो , त्यामुळे तो गेला आहे असे आम्हाला वाटत नाही. त्याचा वरदहस्त आमच्यावर असाच राहो अशी त्याच्या चरणी आमची कायमची प्रार्थना असणार आहे. भजनाचा शेवट भैरवीने होत होता. " मिळोनिया संतजन , करु देवाशी भांडण " हे शब्द माझ्या कानात नुसते गुंजत राहिले होते. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबलसर। ( 9881471684 )

Sunday, September 4, 2022

🛑 बायग्या आका

🛑 बायग्या आका

          ऐन तारुण्यात पतीचे सौख्य निघून जावे आणि वैधव्य भोगणे नशिबी यावे यासारखे दुःख नाही. जिच्या पदरी असे भोगणे येईल तिला तिचे ठसठशीत कुंकू लावण्याचे दैनंदिन कार्य प्राक्तनाने कायमचे हिसकावून घेतलेले असेल. पुढील आयुष्य कसं कंठणार ती बिचारी माऊली ?

          तिच्या पदरात एक चिमुरडी देऊन सतत पिऊन जीवनाचा नाश करणाऱ्या या पुरुषांना म्हणावे तरी काय ? त्यात तिचा काय दोष ? 

          माझ्या आत्येच्या मुलीची ही शोककथा आहे. ती जन्माला आल्यानंतर काही काळ आपल्या घरी राहिली असेल. तिचे वडील अकाली गेले आणि माझी आत्या आपल्या मुलीसह आमच्या घरी येऊन राहिली ती कायमचीच. आमच्याच घरात लहानाची मोठी झाली. ती आमची सगळ्यात मोठी आत्येबहिण. जिला आम्ही सगळेच ' बायग्या आक्का ' म्हणतो. आम्ही लहान असल्याने आका म्हणतो , मोठे तिला बायग्या म्हणतात. नेहमी दुसऱ्यांची काळजी घेणारी. सगळ्यांची चौकशी करणारी. चौकशी अर्थात तब्येतीची. सगळे बरे असले की तिला बरे वाटते. तिच्या मनात कोणाबद्दल कधी द्वेष नसतो. प्रेम आणि आपुलकी मात्र कित्येक पटीने असते. 

          तिला सगळेच हवे असतात. भेटण्यासाठी ती आतुर झालेली असते. प्रत्यक्ष भेटीच्या वेळी ती अक्षरशः मिठीच मारते. नाहीतर गाल कुस्करते. ती प्रेमाने असे करत असते , पण आम्हाला चारचौघात असे केलेले आवडत नाही. म्हणून तिला तेवढ्यासाठीच राग येतो. ती बरोबर असते , कदाचित आम्हीच चुकीचे असतो. 

          तिने आम्हाला लहानपणी आंघोळ घातली आहे. स्वच्छतेच्या सवयी लावल्या आहेत. कान , नखे यांची स्वच्छता केली आहे. आम्हां पाच भावंडांना वेगवेगळी नावे ठेवली आहेत. चेंब्रिक , शाम्बा , बाळीहुंड्री , अण्णांनू , वासरु अशी आमची पाच भावंडांची अभूतपूर्व नावे तिलाच सुचू शकतात. आम्हाला ती अजूनही याच नावाने हाक मारते.

          तिची शंकरावर अपार भक्ती. तिने सगळी व्रते केली असतील. तिला चांगला वर मिळायला हवा होता. सुरुवातीला चांगला वाटलेला तिचा नवरा अट्टल बेवडा होता. नवऱ्याच्या दारुच्या व्यसनाने माझ्या बहिणीचे आयुष्य बरबाद करुन टाकले. तिला एक मुलगी झाली. वाटले होते मुलगी झाल्यानंतर तिचा नवरा सुधारेल. पण तो अधिकच पिऊ लागला. आमच्याकडे आल्यावर तो चांगला असे. त्याचा स्वभाव चांगला होता. पण त्याचे व्यसन काही केल्या सुटता सुटत नव्हते. बहिणीने केलेली सर्व व्रतवैकल्ये व्यर्थ ठरली. अखेर त्याला दारुनेच संपवले. 

          आईसारखे आयुष्य तिच्या पदरी आले. आता एका मुलीला घेऊन त्या मुलीसाठी आयुष्य नव्याचे जगण्याचे आव्हान तिच्यासमोर होते. आम्ही तिला भेटायला गेलो. तिला रडताही येत नव्हते. ती खंबीर झाली होती. 

          तिने आपल्या मुलीला स्वतःच्या बळावर मोठे केले. शिक्षण दिले. तिचे लग्न लावून दिले. तिच्या मुलीला चांगला निर्व्यसनी नवरा मिळाला हे तिचे भाग्यच. आता ती आपल्या मुलीकडेच राहते आहे. 

          तिला लग्नात ओव्या म्हणण्याची , बारश्यात पाळणी म्हणण्याची , गणपती सणाला फुगड्या म्हणण्याची आवड आहे. तिला लोक बोलवून नेतात. बोलावले नसले तरी ती स्वतःहून जाते. तिला अहंकार नाही. काहीतरी मिळेल या अपेक्षेने ती गेलेली नसते. तिला माणसात राहायचे असते. तिला ते आवडते. 

          ती सर्वांना फोन करत असते. सर्वांची चौकशी करण्यात ती दिवस घालवते. कधी कधी आमची बोलणी खाते. तरीही ती तिच्यासारखीच वागते. रक्षाबंधन आणि भाऊबीज ती कधीही चुकवित नाही. असेल तिथून ती भावांना भेटायला धावत येते. तिला फक्त आमचे प्रेमच हवे असते. तिला ते मिळाले की ती आल्या पावली निघून जाते. 

          तिचे जीवन असे चालले आहे. तिला आपल्या जीवनाची अजिबात पर्वा नाही. दुसऱ्यांसाठी जगणारी अशी आमची बायग्या आका आहे. 

          लहानपणी तिने आमच्यासाठी एक चारोळी रचली होती. ती म्हणे , " 

दादा नि अण्णा 

काय तुमचा म्हन्ना

कित्याक गो आरडलस

आमका दोन्ना

ही चारोळी आता म्हणताना मला हसू येते. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबलसर ( 9881471684 )

Saturday, September 3, 2022

🛑 दशरथा , घे हे लेखन दान

🛑 दशरथा , घे हे लेखन दान

          बारावी सायन्स नंतर डीएड केलं. कै. सौ. इंगेट्राऊट नाईक अध्यापक विद्यालयात पहिल्या वर्षात चाळीस जणांना गुणवत्तेच्या आधारावर प्रवेश मिळाला. दहावी झाल्यानंतर डीएड बंद होऊन ते बारावी नंतर सुरु झाले होते. पदवीधर आणि पदव्युत्तर झालेल्या अनेकांनी बारावीच्या मार्कांवर प्रवेश मिळवला होता. 

          दहावी डीएड बॅचची मुलेही काही कमी नव्हती. पहिल्या परिपाठात त्यांच्या विद्वत्तेचा अनुभव आला. तीही जबरदस्त टक्क्यांनी गुणवत्ता सिद्ध करुन प्रवेश घेतलेली मुले होती. कदाचित आम्हीच त्यांच्यापुढे कमी पडू की काय असा धसका पहिल्या दिवसापासून आमच्या अनेकांच्या चेहऱ्यावर दिसू लागला होता. काहींनी कॉलेज लाईफ अनुभवलेले होते. त्यांना हे कठीण नव्हते. 

          अभ्यास एके अभ्यास करणाऱ्या मुलांसाठी मात्र थोडे कठीण जात होते. कारण आता फक्त लिहायचे नव्हते तर बोलायचेही होते. नुसतेच बोलायचे नव्हते तर शिक्षकाला शोभेल असे बोलायचे होते. त्यासाठी दोन वर्षे शिकून शिक्षक होण्यासाठी सगळे तयार झाले होते. 

          चाळीसच्या चाळीस छात्र अध्यापक विशेष तयारीचे होते. एकापेक्षा एक हुशार होते. प्रत्येकात काहीतरी वेगळा गुण होता , जो इतरांवर प्रभाव पाडायचा. अर्थात प्रत्येकावर दररोज एकोणचाळीस प्रभाव पडत होते. ते प्रभाव टिपणं सोपं काम नव्हतं. 

          परिपाठात प्रत्येकातील आगळे वेगळेपणा नजरेत भरायचा. आपल्याला असे जमेल का ? असे वाटायचे. प्रत्येकजण एकमेवाद्वितीय होता. आज हे सगळे शिक्षक कुठे ना कुठे आदर्श शिक्षक म्हणून काम करत असतील तेव्हा मला माझ्या बॅचचा सार्थ अभिमान वाटतो. त्यावेळी जे साधे सरळ वाटत होते , ते आता बोलके आणि उपक्रमशील झाले आहेत. शिक्षकी पेशाचा तो गुण असतो. पाण्यात पडले की जसे पोहायला शिकता येते , तसे शिक्षकी पेशा स्वीकारला की त्यातील सर्वकाही अंगी बाणत जाते. 

          संतोष तुळसकर नावाचा माझा मित्र उत्तम बोलका होता. स्मार्ट होता. सगळ्यांच्या गळ्यातील ताईत होता. मुलीदेखील त्याच्या अशा असण्यावर फिदा असाव्यात. बिचारा खेड येथील क्षमताधिष्ठित प्रशिक्षणाच्या सकाळी नदीवर आंघोळीला गेला तो वर आलाच नाही. तो गेला आणि आम्हां मित्रांमधील संतोषच हरपला. 

          संजय शेट्ये हा माझा बेंचमेट. कुठेही जाताना तो आणि मी सतत बरोबर असू. त्याचे तिरपे तिरपे अक्षर अजूनही आठवते. गोड गोबऱ्या गालांचा , मान तिरपी करुन हसणारा संज्या कुठेतरी हरवला आहे की त्याचे काय झाले आहे समजायला मार्ग नाही. दोन वर्षे एकत्र असणारा मित्र अचानक कुठे निघून जातो आणि सापडता सापडत नाही यासारखे दुःख नाही. तो कुठे असेल तर तो सुखात असावा हीच देवाकडे प्रार्थना आहे. 

          दशरथ सावंत एक सुजाण , संस्कारी मित्र. उंच , बारीक , गोरापान. गाल थोडेसे आत गेलेले. केस नीट विंचरलेले. सगळ्यांचा यथोचित आदर करणारा. काळजीपूर्वक पाठ टाचण काढणारा. पाठात चित्रांचा वापर करणारा. माझ्याही पाठीवर अलगद आश्वासक थाप मारुन प्रोत्साहन देणारा. 

          त्या दिवशी शिक्षक समितीचे धरणे आंदोलन होते. तिथे त्याच्या आत्महत्येची खबर ऐकायला मिळाली. खूप वाईट वाटले. त्याचे डीएडच्या वर्गातील क्रियाकलाप डोळ्यासमोर नाचू लागले. त्याला खेळाची खूप आवड होती. तो दरवर्षी आपले विद्यार्थी जिल्हास्तरापर्यंत आणायचा. त्यावेळी धावती भेट होई.  पण विद्यार्थ्यांसाठी तो सतत धाव घेणारा आदर्श शिक्षक होता. तो असा अचानक कसा निघून गेला हे आमच्यासमोर असलेले प्रश्नचिन्ह आहे. त्याने आत्महत्या का केली असावी ? कोणते प्रश्न त्याला भेडसावत होते ? सुखी संसाराला सोडून तो का जावा ? दुसऱ्यांना विजयी होण्यासाठी प्रेरणा देणारा एक उपक्रमशील शिक्षक एवढा स्वतःच्या जीवनावर नाराज का व्हावा नकळे !! जीवन सुंदर असताना त्या जीवनाकडे सकारात्मक दृष्टीने बघायला हवे असे सांगणारा दशरथ निराशेच्या खाईत कसा जाऊ शकतो ? हे आम्हाला सर्वांना न उलगडणारे कोडे आहे. 

          दशरथासारखे अनेक शिक्षक असतील , ज्यांना अनेक संकटांना तोंड द्यावे लागत असेल. संकटे तर येतच असतात. कामाचा ताण येऊन तणाव येतच राहणार आहे. त्यावर मात करुन जगणे हेच खरे जगणे आहे. अशा आव्हानात्मक जगण्यात अर्थ आहे. आजच्या शिक्षकांना अनेक तणावांना सामोरे जावे लागत असेल , पण त्यामुळे त्यांनी असा मार्ग कधीही अवलंबू नये. आपल्याला जमेल तसे काम करत राहावे. दशरथा , माझे हे विचार तुझ्यापर्यंत अंतराळातून पोहोचत असतील तर तुझ्यासाठी माझ्याकडून हे लेखाचे दान आहे असे समज. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबलसर ( 9881471684 )

🛑 जिजी

🛑 जिजी

          नावात काय आहे म्हणा ? पण काही नावं आपलं अस्तित्व मागे ठेवून जातात. भाई , अण्णा , दादा आणि जिजी अशी काही नावं पूर्वीपासून खूप आदराने घेतली जातात. ही नावे समोर आली की एक सर्वांगसुंदर व्यक्तिमत्त्व असणार याची जाणीव होत राहते. 

          मोठया बंधुला दादा आणि छोट्या बंधुला अण्णा म्हणायचा प्रघात असावा. हे भावांचे प्रमाण वाढले की मग ' भाई ' म्हटले जाते. आता काय सर्वांच्या नावापुढे भाई या शब्दाचा प्रत्यय लावण्यात येतो. राजकारणात या नावांचा सर्रास वापर सुरु झाला आहे. 

          जिजी हे नाव विशेष व्यक्तींसाठी वापरले जात असावे. दाजी या नावाचा सुद्धा अधिक बोलबाला असे. माझ्या आयुष्यात अशी अनेक नावांची माणसे नातेवाईक म्हणून जास्त आली आहेत. 

          आमचे एक मुख्याध्यापक होते. त्यांच्या पहिल्या दोन नावांची आद्याक्षरे घेऊन त्यांना सारेच ' जिजी '  म्हणत असत. त्यांनीही ते नाव स्विकारले होते. ते स्वतःचे मूळ नाव विसरतील इतके ते जिजी म्हणून प्रसिद्ध झाले आहेत. 

          माझ्या आत्येचे पती म्हणजे माझे काका ' जिजी ' नावानेच गावात प्रसिद्ध आहेत. आता ते हयात नाहीत. तरीही त्यांच्या नावाने आणि त्यांच्या स्वभावाने ते कायमच सर्वांच्या लक्षात राहिले आहेत. त्यांच्या स्मृती ताज्या असल्यासारख्या जाणवत राहतात. एक धीरगंभीर व्यक्तिमत्त्व. उंच असले तरी सडपातळ बांधा. गोऱ्या वर्णाचे. त्यांच्या डोक्यावर केस असताना माझा जन्म झाला नव्हता. त्यांना टक्कल असले तरी ते त्यांना शोभून दिसे. त्यांनी शेती करुन कुटुंबाची गुजराण केली. सोबतीला नाभिकाचा व्यवसाय केला. कधी गावात फिरुन तर कधी दुकान मांडून मोठया कुटुंबाचे पालनपोषण केले. स्वतः मितभाषी होते. ते कमी बोलत असले तरी त्यांचे शुद्ध आचरण खूप काही बोलून जाई. आम्हाला त्यांचा आदर वाटे. भीतीही वाटे. ते आमच्यावर कधीही रागावले नाहीत. 

          ते मांत्रिक होते. ते वैद्य होते. त्यांनी मंत्र म्हटला तर सरपटणारी जनावरे जागच्या जागी थांबत. बिळात गेलेली बाहेर पडत. त्यांच्या मंत्रोच्चाराने नाग , सर्प निसर्गाच्या दिशेने आपल्या मार्गाने निघून जात. त्यांनी दिलेल्या तांदळाच्या दाण्यांनी सरपटणाऱ्या जनावरांना घाबरणारी माणसे भयमुक्त होत असत. 

          वैद्य म्हणून त्यांनी कित्येकांना रोगमुक्त केले असेल. कोणत्याही मोबदल्याची अपेक्षा न करता त्यांनी अनेकांवर मोफत उपचार केले असतील. जंगली औषधी वनस्पतींची नावे त्यांना तोंडपाठ होती. त्यांची प्रथमोपचार पेटी अशा प्रकारच्या मुळ्यांनी भरलेली असे. आम्ही त्या मुळीला ' पाळ ' म्हणत असू. जुने चिवट रोग जिजींच्या या पाळांनी बरे केले आहेत. त्या काळात आमच्या घरातील उपचार त्यांच्या पाळांवरच चाले. 

          माझे लग्न झाल्यानंतर मी पाटगाव येथे राहात होतो. ते माझा संसार बघायला आले होते. ते खूप आनंदी दिसत होते. त्यांना व्यसन नव्हते. अचानक त्यांच्या जिभेला एक जखम झाली. तपासणीअंती ती वाढण्याची शक्यता सांगण्यात आली. ऑपरेशन झाले. तरीही त्या आजाराने त्यांचा बळी घेतला. आमचे सर्वांचे लाडके जिजी गेले आणि सारा गावच हादरला. दुसऱ्यांवर उपचार करणारा वैद्य , स्वतःवर उपचार करु शकला नव्हता.

          त्यानंतर अनेकदा त्यांच्याकडे जाणे झाले. त्यांचं जुनं सलून आणि त्यांनी काम केलेली लाकडी फिरकीची खुर्ची बघून ' जिजींची ' आठवण उफाळून येई. संपूर्ण गावात नव्हे पंचक्रोशीत जिजींचे नाव आजही खूप आदराने घेतले जाते. जोपर्यंत त्यांच्या गावात आजार आहेत , तोपर्यंत ' जिजींचे ' नाव विसरले जाऊ शकत नाही. एक वेगळाच ठसा जिजींनी जनमानसात उमटवला होता. 

©️ प्रवीण अशितोष कुबलसर ( 9881471684 )



🔴 ब्रह्मचैतन्य आणि पूर्णब्रह्म

🔴 ब्रह्मचैतन्य आणि पूर्णब्रह्म           "आपल्यामध्ये धर्म आचरणाचा गुण असायला हवा," असे माझी आजी नेहमी सांगायची. ती केवळ सांगायची...