🛑 भटजी काका

🛑 भटजी काका

          प्रत्येक घरी बाप्पाची पुजा करायला भटजी काका येतात. त्यांना सन्मानपूर्वक वागणूक दिली जाते. एखाद्या घरी सत्यनारायण महापूजा आयोजित केलेली असते. त्यावेळी भटजी काकांची सर्वजण चातकासारखी वाट बघत असतात. हल्ली भटजी काका दुर्मिळ झाले आहेत. एखाद्या गावासाठी एक भटजी काका असतात. मोठा गाव असला तर त्या बिचाऱ्या काकांची त्रेधातिरपीट उडून जाते. शुभकार्य आणि अशुभकार्य अशी दोन्ही कार्ये एकाच भटजी काकांना पार पाडत असताना किती त्रास होत असेल तेच जाणो !! आम्हाला त्याची कल्पना जरी आली तरी पुरे. 

          गणपतीच्या दहा दिवसांत तर या काकांना उसंतच नसते. त्यांचे सर्व दिवस बुकिंग झालेले असतात. त्यात एखादी आकस्मिक पुजा ठरली तर तीही त्यांना पार पाडावीच लागते. मग त्यांना त्यांच्या दैनंदिन कार्याचा वेग वाढवावा लागतो.एका दिवसांत त्यांना नाईलाजाने दोन , तीन , चार किंवा जास्त पुजा कराव्या लागत असतील. दक्षिणा मिळत असली तरी त्याचा त्रास भटजी काकांनाच सहन करावा लागतो. त्यांना तसे करायचे नसते , पण आम्हीच त्यांना तसे करायला भाग पाडत असतो.

          या भटजी काकांचा अभ्यास दांडगा असतो. ते कितीही वयाचे असले तरी त्यांना ' भटजीकाका ' म्हटले जाते. पोरवयाच्या भटजींना ' काका ' च म्हणतात. 

          काही गावांमध्ये ' भटवाडी ' असते. तिथे असलेल्या पौरोहित्य करणाऱ्या काकांना वेगवेगळ्या वाड्या किंवा पंचक्रोशीतील गावे ठरवून दिलेली असतात. ज्या गावांत असे काका नसतात , त्यांना ते आणून ठेवावे लागतात. त्यांना एखादे झोपडीवजा घरही बांधून द्यावे लागत असेल. त्यांची नवी पिढी निर्माण झाली तर पुढच्या पौरोहित्याचा प्रश्न सुटत राहण्याची चिन्हे दिसतात. अर्थात काकांच्या नवीन पिढीने ' भटजीकाका ' व्रत जोपासायला हवे असते. नाहीतर पुन्हा प्रश्नचिन्ह होते तसेच दिसायला लागते. नवीन पिढी जन्माला आलीच नाहीतर मोठेच प्रश्नचिन्ह उभे राहते. 

          वृद्ध झालेल्या अशा काकांची अवस्था कावरीबावरी होत असेल. जुन्या पद्धतीने मांडणी करुन पूजा व्रत करणारे काका आताच्या नवीन पिढीला सामोरे जाताना घामाघूम होत असावेत. एखादी पोथी वाचत असताना गरिबीमुळे ऑपरेशन न करता आल्याने दिसत नसल्याने पुन्हा पुन्हा चष्मा काढून पुसणारे भटजी काका मी प्रत्यक्ष पाहिले आहेत. त्यांनी केलेल्या प्रसादाची चव मात्र अप्रतिम असते. त्यांनी ब्राम्हण भोजनासाठी केलेल्या महाप्रसादातील वरण पातळ असले तरी तशी चव घरच्या वरणाला कधीच कशी येत नाही हे समजायला मार्ग नाही. अर्थात त्यांच्या हाताची चव कुणा दुसऱ्याच्या हाताला येणार नाहीच. 

          गावोगावी पूजा व्रत करण्याचे कार्य करणाऱ्या या भटजी काकांचा सदोदित सन्मान होत राहायला हवा. त्यांना आदर दिलात तर तुम्हाला मिळणारे पुण्य नक्कीच वाढत जाईल. 

          आम्ही आमच्या भटजी काकांचा कमालीचा आदर करतो. त्यांना घेऊन येतो , नेऊन सोडतो. त्यांनी खुश राहावे यासाठी प्रयत्न करत असतो. त्यामुळे आमचे भटजी काका माझ्यावर एवढे खुश झाले की त्यांनी मला त्यांच्या घरी ' गोड शिरा ' खायला येण्यासाठी गोड शब्दांत आमंत्रण दिले आहे. अजून मी त्यांच्या गृही गेलेलो नाही. बघुयात कधी जायला मिळते ते ?

©️ प्रवीण अशितोष कुबलसर ( 9881471684 )