🔴 माझ्या प्रिय विद्यार्थी मित्रांनो, पालकहो आणि सर्व सहकारी शिक्षकांनो,

🔴 माझ्या प्रिय विद्यार्थी मित्रांनो, पालकहो आणि सर्व सहकारी शिक्षकांनो,

कालचा दिवस माझ्यासाठी एका वेगळ्याच समाधानाचा होता. शिडवणे नं. 1 च्या शाळेत, सातवीच्या वर्गात मी मराठी विषय शिकवत होतो आणि नेहमीप्रमाणेच 'श्रावणमासी' ही कविता शिकवायला घेतली. पण काल ती शिकवताना मला पुन्हा एकदा कवी त्र्यंबक बापूजी ठोंबरे म्हणजेच आपल्या सर्वांचे लाडके बालकवी यांचे मोठेपण नव्याने जाणवले.

बालकवी: प्रतिभेचा अविष्कार!

किती कमी वयामध्ये त्यांनी एवढा सुंदर काव्यप्रकार हाताळला! श्रावण महिन्याच्या आल्हाददायक वातावरणात त्यांना ही कविता सुचली असावी आणि त्यांच्या प्रतिभेतून हे सुंदर काव्य प्रसवावं, हे खरोखरच कौतुकास्पद आहे. आज 2025 मध्येही, मी स्वतः मराठीतून एम.ए. केलेला एक शिक्षक असूनही, ही कविता शिकवताना मला माझे ज्ञान तोकडे वाटू लागते. बालकवींनी केलेली शब्दांची रचना निव्वळ भाव खाऊन जाणारी आहे. त्यातील यमकबद्धता, लयबद्धता आणि शब्दांतून उमटणारी सहजता मन मोहून टाकते. व्याकरणाचा अभ्यास करून, अर्थ न बदलता अशी काव्यप्रतिभा त्या काळात त्यांनी दाखवावी, हे खरंच अतुलनीय आहे. कोणीतरी अगदी खरं म्हटलंय, "जे न देखे रवी, ते देखे कवी!"

'श्रावणमासी'ची चिरंजीवता आणि शिकवण्यातील आनंद

या कवितेचे मुलांसमोर संपूर्ण रसग्रहण करताना मिळणारा आनंद शब्दांत व्यक्त करणे कठीण आहे. भान हरपून जाऊन शिकवतच राहावं असं वाटत राहतं. लहानपणी मी 'श्यामची आई' चित्रपट पाहिला होता, त्यात छोटा श्याम (जो नंतर साने गुरुजी म्हणून ओळखला गेला) गुरुजींसमोर हीच कविता म्हणून दाखवत होता. ती आठवण आजही माझ्या मनात ताजीतवानी आहे. बालकवी खरोखरच महान कवी होते आणि त्यांची ही कविता सातवीच्या मराठी पुस्तकात अभ्यासाला आलेली असल्यामुळे दरवर्षी आम्हाला ती शिकवायला मिळते, हे खरोखरच आमचं भाग्य आहे!

त्या काळात कोणतीही आधुनिक साधने नसताना असे महान कवी निर्माण झाले, ज्यांनी आपले अख्खे जीवन काव्य, पद्य, गद्य, नाटक, एकांकिका, कादंबऱ्या आणि इतर वाङ्मय निर्माण करण्यासाठी वाहिले.

शिक्षकांचे योगदान: ज्ञानाची आणि संस्कृतीची ज्योत

आता आपण शिक्षक म्हणून काम करताना, मला वाटते की आपणही समर्थ रामदास स्वामींनी सांगितल्याप्रमाणे "दिसामाजी काहीतरी नित्य लिहावे, प्रसंगी अखंडित वाचीत जावे" हे आचरणात आणले पाहिजे. आपण शिक्षक म्हणून मुलांच्या समोर अनेक भूमिका पार पाडत असतो. त्यामुळे, मी सर्व शिक्षकांना नम्र विनंती करतो की आपण दररोज तुम्हाला जे भावेल, जे सुचेल ते लिहावं आणि ते आपल्या मुलांना वाचायला द्यावं.

या प्रयत्नातूनच आपण पुढील पिढीला केवळ पुस्तकी ज्ञानाने नव्हे, तर संवेदनशील विचारांनी आणि सर्जनशीलतेने समृद्ध करू शकू. हीच खरी वाङ्मयीन सेवा ठरेल आणि यातूनच आपल्या भावी पिढ्या अधिक सुजाण आणि विचारशील बनतील.

धन्यवाद!

आपला नम्र,

प्रवीण अशितोष कुबल सर

मुख्याध्यापक, शाळा: शिडवणे नं. 1

सिंधुदुर्गातील माझ्या नोकरीचा पहिला दिवस: २७ वर्षांपूर्वीची अविस्मरणीय आठवण

सिंधुदुर्गातील माझ्या नोकरीचा पहिला दिवस: २७ वर्षांपूर्वीची अविस्मरणीय आठवण

    आज सकाळी कोसळणाऱ्या धो-धो पावसाने मला २७ वर्षांपूर्वीच्या एका दिवसाची आठवण करून दिली. तो दिवस माझ्या आयुष्यातील एक महत्त्वाचा टप्पा होता – सिंधुदुर्ग जिल्हा परिषदेतील माझ्या शिक्षकी पेशाचा पहिला दिवस. २९ जून १९९८ रोजी मी कणकवलीहून देवगडला, माझ्या बाबांसोबत सकाळी लवकरच एसटीने ६० किलोमीटरचा प्रवास करत रवाना झालो होतो.

    पंचायत समिती देवगडच्या ऑफिस आवाराबाहेर आम्ही अनेक नव्याने रुजू होणारे शिक्षक जमलो होतो. आमच्यासाठी तो दिवस अत्यंत महत्त्वाचा होता, पण हजर करून घेणाऱ्या अधिकाऱ्यांसाठी तो रोजचाच कामाचा भाग होता. त्यांच्यासाठी हे काही नवीन नव्हते, कारण त्यांनी यापूर्वीही अनेक शिक्षकांना वेगवेगळ्या दिवशी रुजू करून घेतले असेल. पण आम्हांला मात्र या दिवसाचे खूप महत्त्व होते. आम्ही उत्सुकतेने शिक्षण विभागातील मंडळींची वाट पाहत होतो. अधिकारी त्यांच्या दैनंदिन वेळेप्रमाणे उपस्थित होऊ लागले. गटशिक्षणाधिकारी साहेब आणि त्यांच्या हाताखालील शिक्षण विस्तार अधिकारीही लवकरच येऊन कामाला लागले होते.

    त्यांना अडचणीतील शाळा नव्याने रुजू होणाऱ्या शिक्षकांना द्यायच्या होत्या. आम्ही पहिले चार शिक्षक लवकर पोहोचल्यामुळे आम्हांला गढीताम्हाणे गावातील सडेवाडी, कालवी वाडी, तेली वाडी आणि दादरा वाडी या चार शाळांमध्ये रुजू होण्याचे आदेश मिळाले. देवगड तालुक्याची मला काहीच माहिती नव्हती, ना माझे तिथे कोणी नातेवाईक होते. बाहेर धो-धो पाऊस कोसळत होता आणि ऑर्डर स्वीकारल्यामुळे त्या शाळांमध्ये हजर होण्याशिवाय आमच्याकडे पर्याय नव्हता. माझी ओळख असली तरी त्याचा मला त्यावेळी काहीच उपयोग झाला नाही, कारण मला मिळाली होती ती एक खूपच अडचणीची शाळा. गेली अनेक वर्षे त्या शाळेत कोणीही शिक्षक हजर झाला नव्हता. माझी पहिलीच नेमणूक असल्यामुळे मला तिथे जाणे भागच होते. सोबत माझे बाबा होते. तेव्हा मोबाईल फोन नव्हते, त्यामुळे जलद संपर्क साधणे शक्य नव्हते. स्वतःच्या गाड्या नसल्यामुळे एसटीशिवाय प्रवास करणेही शक्य नव्हते.

    गढीताम्हाणे गाव तळेबाजारापासून चार-पाच किलोमीटर खाली होते. जाताना वाटेत एक मोठी खाडी होती. पहिल्या दिवशी पावसातून ती खाडी ओलांडणे शक्य नाही, असे समजले. त्यामुळे पुन्हा कणकवलीला येऊन दुसऱ्या दिवशी, म्हणजेच ३० जून १९९८ रोजी तळेरेमार्गे जाण्याचे ठरवले. माझा पहिला दिवस प्रवासातच संपला होता.

    आजचा दिवस, ३० जून १९९८! कणकवली-रत्नागिरी गाडी पकडून आम्ही (बाबा सोबत होतेच) तळेरे गाठले. तिथून दुसरी कणकवली-पाटगाव बस पकडली आणि फणसगावला उतरलो. फणसगावहून गढीताम्हाणे गाडीने गढीताम्हाणे गावी पोहोचलो. जाताना वाटेतच सड्यावर धनगरवाडीत माझी शाळा शांतपणे माझ्याकडे बघून हसताना दिसली. मला मनात प्रश्न पडला, "मी कशाला हसतोय? रत्नागिरीतील दोन चांगल्या नोकऱ्या सोडून माझ्या जन्मभूमीत मी कशाला आलो?" तरीही, स्वतःच्या जिल्ह्यात नोकरी मिळाली हे एकमेव सुख खुणावत होते, त्यामुळे मुग गिळून गप्प राहण्याशिवाय पर्याय नव्हता.

    आम्हाला मोठ्या एक नंबर शाळेत हजर व्हायचे होते. आम्ही तिथे पोहोचलो, मुख्याध्यापक अजून आले नव्हते. ते आल्यावर त्यांना कालच्या तारखेने हजर करून घेण्याची विनंती केली, पण ते शिस्तबद्ध होते. त्यांनी मला आजच्याच तारखेने हजर करून घेतले. माझ्या शाळेवर मोठ्या शाळेतील 'लक्ष्मण बारकू चौधरी' नावाचे शिक्षक कामगिरीवर होते, त्यामुळे त्यांच्याकडे चार्ज होता. आता आम्हांला त्यांच्यासोबत माझ्या नवीन शाळेमध्ये, दादरावाडीत हजर व्हायला जायचे होते. रस्ता चांगला होता, पण आम्हाला एकही वाहन मिळाले नाही. शेवटी, चालत चालत सहा किलोमीटरचा प्रवास करावा लागला. त्यावेळी काय वाटले ते वाटले, पण काय करणार, नोकरी मिळाली होती ना?

    एकदाचे शाळेत पोहोचलो. मुले आमची वाटच बघत शाळेच्या व्हरांड्यात थांबली होती. लक्ष्मण चौधरी दिसताच एक मुलगा धावत त्यांच्याकडे आला आणि त्याने त्यांच्याकडून चावी घेतली. माझी शाळा आता उघडली गेली होती. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील माझ्या सेवेला सुरुवात झाली होती.

    मी त्या शाळेत साडेसहा वर्षे अतिशय आनंदाने शैक्षणिक कामकाज केले. त्या संपूर्ण काळात मी एकटाच स्कुलमास्टर म्हणून काम करत होतो. माझ्या शाळेत त्यावेळी एकोणीस विद्यार्थी असूनही मला दुसरा शिक्षक कधीच मिळाला नाही. त्यामुळे मला सुट्टीवर जाणेही शक्य नव्हते. त्या वाडीत राहणे मला सुरुवातीला जमले नाही, त्यामुळे मी गावात राहत असे. दररोज शाळेत जाण्या-येण्याचा १२ किलोमीटरचा प्रवास मी चालत करत असे. या प्रवासाची आता मला सवयच झाली होती.

    आजच्या नवनियुक्त शिक्षकांना कितीतरी सोयीच्या शाळा मिळतात, त्यांना आमच्या काळातील या समस्यांना नक्कीच तोंड द्यावे लागत नाही, हे मी स्वतः बघतो आहे. तरीही, त्यांना आताच्या काळात काही समस्या भेडसावत असतील असे वाटत असेल, तर आमच्या समस्या कितीतरी भयंकर होत्या, हे वाचून तरी त्यांना "आम्ही सुखी प्राणी आहोत" असा दिलासा नक्कीच मिळेल!

लेखक : प्रवीण अशितोष कुबलसर ( मुख्याध्यापक , शाळा शिडवणे नं .  १  ) 

---

🔴 कणकवलीच्या शैक्षणिक वाटचालीतील 'खळाळता झरा' – सचिन तांबे सर!

🔴 कणकवलीच्या शैक्षणिक वाटचालीतील 'खळाळता झरा' – सचिन तांबे सर!

         कणकवली बीआरसीमध्ये गेली अनेक वर्षे आपल्या उत्साह आणि प्रामाणिकपणाने एक वेगळीच ओळख निर्माण केलेले सचिन तांबे सर हे खरंच एक आदर्श व्यक्तिमत्व आहे. त्यांचे कार्य आणि त्यांची व्यक्ती म्हणून असलेली उंची यामुळे ते मला नेहमीच भावतात. कणकवली तालुक्यात विविध प्रशिक्षणांच्या निमित्ताने त्यांची भेट होते, आणि जेव्हा त्यांच्या हाती सूत्रसंचालनाची धुरा असते, तेव्हा ते त्या क्षणाचे अक्षरशः सोनं करतात.

          त्यांच्या ओठातून निघणारे शब्द कधी हास्याची उधळण करतात, तर कधी संवेदनशील मनाला अंतर्मुख करतात. त्यांचे बोलणे वरवरचे नसते; ते नेहमीच पोटतिडकीने बोलतात, त्यांच्यातील अतरंगी शिक्षक सतत जागा असतो. माणूस म्हणूनही ते खूप मोठे आहेत; त्यांना ओळखण्यासाठी वेळ लागतो, सहवास लागतो. अन्यथा त्यांच्याबद्दल गैरसमज होण्याची शक्यताच अधिक.

          सचिन सर शिस्तबद्ध आहेत, सर्वांचा आदर करतात आणि नेहमी टापटीप राहतात. त्यांचे 'मेकअप किट' त्यांच्यासोबत असते आणि ते कधीही अव्यवस्थित दिसत नाहीत. त्यांच्या चेहऱ्यावर नेहमी हसू राहावे यासाठी ते खूप प्रयत्न करतात, कारण मनातील दुःख लपवून 'मी सुखी आहे' हे दाखवण्याचा त्यांचा तो प्रयत्न असतो. अर्थात, खऱ्या मित्रांसोबत ते कधीतरी मनातील गुपितं उघड करतात आणि मोकळे होतात.

          त्यांना वर्तमानपत्रे वाचण्याचा नुसता नाद नाही, तर ती त्यांची आवडच आहे. अनेक वर्तमानपत्रे वाचून त्यातील महत्त्वाच्या बातम्या हायलाइट करणे, त्यांची कात्रणे गोळा करून चिकटवणे हा त्यांचा अनोखा छंद आहे. पण ते इथेच थांबत नाहीत, तर त्या कात्रणांचे फोटो काढून आपल्या व्हॉट्सॲप ब्रॉडकास्ट ग्रुपद्वारे सर्वांना पाठवतात. मिळालेले ज्ञान इतरांपर्यंत पोहोचावे, हा त्यांचा उदात्त हेतू असतो.

          एखाद्या शाळेत गेल्यावर तेथील संपूर्ण वेळेचा ते मुलांसाठी सदुपयोग करतात, पूर्ण वेळ मुलांना देतात. त्यांच्यातील आदर्श शिक्षक त्यांनी कायम जागृत ठेवला आहे. आमच्या शेजारी, अगदी जवळच्या खोलीत ते राहायला असल्यापासून मी त्यांना ओळखतो. 'आपलं घर, आपण आणि आपली मुलं' यापलीकडे ते कधी गेले नाहीत, पण नोकरीच्या ठिकाणी सर्वांशी मिळून मिसळून वागणं त्यांना उत्तम जमतं, म्हणूनच ते अधिक लोकप्रिय आहेत.

          सर्व शिक्षकांना माहीत आहे की, सचिन तांबे म्हणजे खळाळता झरा आणि चैतन्याचा पूर! त्यांच्या येण्याने प्रशिक्षणात अक्षरशः जान येते. गंभीर प्रशिक्षणही कसं खेळकर करावं, हे त्यांना खूप चांगलं माहीत आहे. प्रशिक्षण म्हटलं की कपाळाला आठ्या घालून आलेल्या शिक्षकांना मी त्यांच्या नुसत्या प्रवेशानेच हसतमुख होताना पाहिलं आहे. त्यांचं वक्तृत्व आणि सूत्रसंचालन खरंच वाखाणण्यासारखं आहे. त्यांनी अनेक माणसं जोडली आहेत आणि अनेक अधिकारी त्यांचा आदर करतात.

          अशा या सचिन तांबेंनी नुकतंच डिप्लोमा इन स्कूल मॅनेजमेंट विशेष श्रेणीमध्ये उत्तीर्ण केले आहे. ते जर पूर्णवेळ शिक्षक असते, तर त्यांना नक्कीच आदर्श शिक्षक पुरस्काराने सन्मानित केले गेले असते. आजच्या नवनियुक्त शिक्षकांनी सचिन सरांच्या नित्याच्या अध्यापनातून खूप काही शिकले पाहिजे, कारण एखादा नवोपक्रमशील शिक्षक जे करू शकतो, त्याहीपेक्षा जास्त सचिन तांबे सर एखाद्या शाळेमध्ये गेल्यानंतर करत असतात. त्यांच्या या शैक्षणिक कार्याला माझा सल्यूट!

©️लेखक: प्रवीण अशितोष कुबल सर

🔴 मुंबई आणि 'तुंबई' - एक न संपणारा संघर्ष

🔴 मुंबई आणि 'तुंबई' - एक न संपणारा संघर्ष 

          पावसाळा सुरू झाला की, मुंबईकरांच्या मनात धस्स होतं. कारण या दिवसांत मुंबईची 'तुंबई' व्हायला वेळ लागत नाही. गुडघाभर पाण्यातून वाट काढत, रेल्वेच्या रखडलेल्या प्रवासाला सामोरं जात मुंबईकर आपल्या कामावर जातात. या संघर्षाची कल्पना करणंही कठीण आहे. अनेक चाकरमानी आता मुंबईला परतले आहेत, त्यांच्यासाठी हा प्रवास म्हणजे पुन्हा एकदा कर्मभूमीतील आव्हानांना सामोरं जाण्यासारखं आहे.

          मुंबईकरांना खरंच मानायला हवं. रोजच्या जीवघेण्या प्रवासातून ते मार्ग काढतात. नोकरीचा ताण कमी की काय, पण प्रवासाचा त्रास त्याहून अधिक असतो. आम्ही वर्षा-दोन वर्षांनी मुंबईला जातो, तेव्हा तिचा बदललेला चेहरा पाहून थक्क होतो. गगनचुंबी इमारती पाहून भीती वाटते. आम्ही दुसऱ्या मजल्यावर राहूनही त्रास होतो, मग तिसाव्या मजल्यावर राहणारे मुंबईकर कसे राहत असतील, हे देवच जाणे! 

          सकाळी घर सोडलेला माणूस संध्याकाळी सुखरूप घरी परत येईल की नाही, याची खात्री नसते.

          'आता थांबायचं नाय' या चित्रपटात मुंबईची गटारं साफ करण्याची पद्धत पाहिली आणि सफाई कर्मचाऱ्यांना सलाम करावासा वाटला. हे कर्मचारी आहेत म्हणूनच मुंबई काही अंशी स्वच्छ आहे, यात शंका नाही. तरीही, मुंबई तुंबतेच. गटारांमध्ये काहीही वाहत असताना पाहिलं की, ते कोणताही कचरा टाकणाऱ्या आपल्याच बांधवांची कीव येते.

          मुसळधार पाऊस असला तरी नोकरीसाठी धावपळ करणाऱ्या मुंबईकरांची कमालच आहे. जीव मुठीत घेऊन दररोज कर्तव्य बजावणारे हे चाकरमानी दरवर्षी गावाकडे येऊन आनंदात का राहतात, याचं कोडं मला आज उलगडलं. एकदा गावी आले की, त्यांना मुंबईला जायचं नावही काढवत नाही, कारण 'आमचो गावच लय भारी' हे त्यांना पटलेलं आहे.

          गावी आल्यावर, "साला मुंबयवरना आलो, पन मुलांना खायलाच विसरलो" असं म्हणणारे चाकरमानी भेटले की हसू आवरत नाही. येताना मिठाई आणण्याची त्यांची पद्धत अजूनही गेलेली नाही. मिठाई म्हणजे 'म्हैसूरचे पिवळे चिरेच'. साखरेची कापा, म्हातारीचे केस – हा मुंबईचा सुकामेवा लहानपणी मिळाला की आम्ही त्यावर तुटून पडत असू.

          मुंबईच्या आमच्या मुंबईकर मंडळींना देव सुखी ठेवो. त्यांच्या संघर्षाला कोकणी माणसाचा सलाम!

©️ प्रवीण अशितोष कुबलसर

मुख्याध्यापक, शाळा शिडवणे नं. 1

🔴 उकडी पेज: आजीची सय

🔴 उकडी पेज: आजीची सय

         कोकणची भूमी म्हणजे निसर्गाची देणगी, जिथे प्रत्येक गोष्टीला एक वेगळीच गोडी आहे. या गोडीचा अविभाज्य भाग म्हणजे उकडी पेज. आजकालच्या पिढीला चायनीज सूपची चटक लागली असली तरी, कोकणातील अनेक घरांमध्ये, विशेषतः माझ्या किर्लोस आंबवणेवाडीतील घरात, आजही उकडी पेज दररोज बनते. ही केवळ एक डिश नसून, ती आठवणींचा, परंपरेचा आणि निस्सीम प्रेमाचा ठेवा आहे.

          माझ्या आजी-आजोबांच्या काळात, उकडी पेजेची चव खरोखरच लय भारी होती. मातीच्या मडक्यात शिजवलेली उकड्या तांदळाची पेज चवदार असे. मोठ्या मडक्यात सर्वांसाठी बनवलेला भात आणि त्या भातावरची उकडी पेज खूप घट्ट असे. दुधावरच्या सायेसारखी घनदाट असलेली ती पेज, सुरसुरीत पिताना तिची गोडी अजूनच वाढत असे. आज ती चव अनुभवण्यासाठी ती जुनी माणसं नाहीत, पण त्यांची पद्धत आणि त्या चवीची आठवण कायम मनात घर करून आहे.

          माझी आजी केवळ एक गृहिणी नव्हती, तर ती एक धार्मिक आणि दयाळू स्त्री होती. घरासमोरून जाणाऱ्या-येणाऱ्या पांथस्थांना ती मुद्दाम बोलावून पाणी आणि चवदार उकडी पेज देऊन त्यांची तहान भागवीत असे. हा केवळ धर्म नव्हता, तर ते तिच्या मायेचे, तिच्या संस्काराचे प्रतीक होते. आपल्या ९ मुलांना तिने याच उकड्या पेजेवर वाढवले, असे म्हणायला हरकत नाही. उकडी पेज तिच्यासाठी केवळ एक अन्नपदार्थ नव्हता, तर तो तिच्या प्रेमाचा, तिच्या जिव्हाळ्याचा एक अविभाज्य भाग होता. उकडी पेज वाळवताना त्यातून दुधासारखी खाली पडणारी घनदाट पेज पाहिली की ती कधी एकदा पितो असे होऊन जाई. 

          आज शहरातल्या घरात पेज गॅसवर बनते. तिला चुलीवरची ती चव येत नाही, हे खरं आहे. त्यातही प्रेम असतं, पण आजीच्या प्रेमाची सय येते, तेव्हा उकडी पेज प्रथम आठवते. ही केवळ एका खाद्यपदार्थाची आठवण नाही, तर ती एका पिढीची, एका जीवनशैलीची आणि त्यातील मूल्यांची आठवण आहे. उकडी पेज आपल्याला साध्यासुध्या जीवनातील आनंद आणि समाधान शिकवते.

          उकडी पेज हा केवळ एक खाद्यपदार्थ नसून, तो कोकणच्या संस्कृतीचा, तिथल्या माणसांच्या साधेपणाचा आणि त्यांच्या अथांग प्रेमाचा एक अविस्मरणीय भाग आहे. आजीच्या हाताची ती चव आणि तिने पेजेतून दिलेले ते प्रेम, आजही अनेकांच्या मनात उकड्या पेजेची सय जागवत राहते.

©️ प्रवीण अशितोष कुबल

मुख्याध्यापक शाळा शिडवणे नं. 1

ता. कणकवली

🔴 या गो दांड्यावरना बोलते

          मे महिना... म्हणजे जणूकाही आनंदाची आणि उत्साहाची बरसात! उष्णतेची लाट असली तरी, याच महिन्यात लग्नाची धामधूम अधिक असते. शाळा-कॉलेजच्या सुट्ट्या आणि गावाला आलेले चाकरमानी यामुळे सगळीकडे मंगलमय वातावरण पसरलेले असते. एकाच मुहूर्तावर अनेक ठिकाणी लगीनघाई पाहायला मिळते.

          'महाराष्ट्र शाहीर' चित्रपटातील 'या गो दांड्यावरना बोलते, नवरा कुणाचा येतो' हे गाणं ऐकताना आजही मन भूतकाळात रमून जातं. डीजेच्या आधुनिक जमान्यातही या गाण्याची मोहिनी कमी झालेली नाही. आजही अनेक लग्नसमारंभात हे गाणं आवर्जून वाजवलं जातं आणि त्याला मिळणारा प्रतिसाद पाहण्यासारखा असतो. खरं तर, ही गाणी वाजल्याशिवाय लग्न पूर्ण झाल्यासारखं वाटतच नाही!

          आमच्या घरात तर या मे महिन्यात दोन-दोन मंगलकार्ये झाली.  दोन बहिणी आणि एका आठवड्याच्या अंतराने ठरलेले विवाहसोहळे ! दोन्ही लग्नं अगदी थाटामाटात आणि आनंदात पार पडली. दोन्ही बहिणींनाही त्यांच्या स्वप्नातले राजकुमार मिळाले. एका बहिणीचं लग्न वराच्या गावी, अगदी घरच्यांसारख्या वातावरणात झालं, तर दुसरीचं एका सुंदर हॉलमध्ये. दोन्ही सोहळ्यांना नातेवाईकांनी आणि मित्रमंडळींनी भरभरून हजेरी लावली. घर बघण्याचा, साखरपुड्याचा, ओटी भरण्याचा, पुण्यवचनाचा, विवाह आणि त्यानंतरच्या पाच परतावणीपर्यंतचे सगळे विधी उत्साहात आणि हास्याच्या कल्लोळात पार पडले.

          गावाकडच्या लग्नातील मंगलाष्टकांचा अनुभव तर काही औरच असतो! एकाच वेळी दोन-तीन गायक वेगवेगळ्या सुरात आणि लयीत मंगलाष्टके म्हणायला सुरुवात करतात, ती एक अद्भुत जुगलबंदी असते. माईक नसतानाही त्यांचा आवाज दूरवर ऐकू जातो. दुसऱ्या लग्नात तर कहरच झाला होता! वधू आणि वर पक्षाकडील गायकांनी अक्षरशः चढाओढ लावली होती. प्रत्येकाला आपली मंगलाष्टकं अधिक सुंदर आणि प्रभावी वाटायला हवी होती. आणि खरं सांगायचं तर, सगळ्यांचीच प्रस्तुती खूप छान झाली.      

          नवरा उंच असल्यामुळे त्याला सगळे स्पष्ट दिसत होते, तर नवरी लाजऱ्या डोळ्यांनी खाली पाहत होती. आणि अशातच कुणीतरी 'आली लग्न घटी समीप नवरा' ही सर्वांना परिचित असलेली मंगलाष्टका सुरू केली. मग काय विचारता! सगळ्यांनी मिळून एका सुरात ती म्हटली आणि तो क्षण अक्षरशः अविस्मरणीय बनला.

          'कुर्यात सदा मंगलम' म्हणत जेव्हा सर्वांनी नववधू आणि नवरदेवाच्या डोक्यावर अक्षता टाकल्या, तेव्हा वाजंत्र्यांनी एक वेगळाच जल्लोष निर्माण केला आणि दोन अनोळखी जीवांची रेशीमगाठ बांधली गेली. 

          पूर्वी, जिथे नवरा-नवरी एकमेकांना लग्नानंतरच भेटायचे, ते चित्र आता क्वचितच दिसते. आता तर विवाहपूर्व फोटोशूट आणि वेगवेगळ्या पार्ट्यांची क्रेझ आहे. पण वरातीत डीजे वाजायला लागल्यावर सगळ्यांच्याच पायांना एक वेगळीच ताल मिळतो. लहान-मोठी माणसं, स्त्री-पुरुष सगळेच देहभान विसरून नाचताना दिसतात आणि ज्याला नाचता येत नाही, त्यालाही त्या आनंदात सामील व्हावंसं वाटतं.

         अशा प्रकारे, सगळ्यांच्या साक्षीने झालेल्या या विवाहबंधनानंतर, या जोडप्यांवर आयुष्यभर सुखाने संसार करण्याची एक मोठी जबाबदारी येते आणि म्हणूनच अशा पारंपरिक पद्धतीने झालेली लग्नं अधिक काळ टिकतात, यात काही शंका नाही.

©️ लेखक : प्रवीण अशितोष कुबल, मुख्याध्यापक शाळा शिडवणे नं. 1

🔴 दहावीच्या परीक्षेत झळाळते यश! विनोद आणि वेदांत या दोन्ही भावांचे मनःपूर्वक अभिनंदन!

🔴 दहावीच्या परीक्षेत झळाळते यश! विनोद आणि वेदांत या दोन्ही भावांचे मनःपूर्वक अभिनंदन!

         सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील दोन सख्ख्या भावांनी, विनोद आणि वेदांत यांनी महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ, पुणे यांच्या दहावीच्या परीक्षेत अत्युच्च यश संपादन करून आपल्या कुटुंबाचा आणि गावकऱ्यांचा नावलौकिक वाढवला आहे. या दोघांच्याही मेहनतीचे आणि जिद्दीचे हे फळ आहे, ज्याने त्यांना उज्ज्वल यश प्राप्त करून दिले आहे.

          विनोदने या परीक्षेत तब्बल $458+05/500 गुण मिळवून 92.60% ची नेत्रदीपक कामगिरी केली आहे. मराठी, हिंदी, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान, तसेच सामाजिक शास्त्र यांसारख्या विषयात त्याने विशेष प्रावीण्य दाखवले आहे. त्याची शैक्षणिक तळमळ आणि विषयांवरील पकड या निकालातून स्पष्टपणे दिसून येते.

          त्याचप्रमाणे, वेदांतने देखील उत्तम यश संपादन करत 418/500 गुण मिळवले आहेत, जे 83.60% इतके आहेत. मराठी, हिंदी आणि विज्ञान व तंत्रज्ञान या विषयात त्याने चांगले गुण प्राप्त केले आहेत. दोघा भावांनीही आपापल्या परीने सर्वोत्तम प्रयत्न करून हे यश मिळवले आहे, हे निश्चितच कौतुकास्पद आहे.

          आई-वडील आणि शिक्षकांच्या मार्गदर्शनाखाली या दोन्ही भावांनी कठोर परिश्रम घेतले आणि आज त्यांच्या या प्रयत्नांना यश मिळाले आहे. त्यांचे हे यश इतर विद्यार्थ्यांसाठी नक्कीच प्रेरणादायी आहे. एकाच कुटुंबातील दोन मुलांनी एकाच परीक्षेत असे उत्तम यश मिळवणे ही खरंच दुर्मिळ आणि आनंददायी बाब आहे.

          विनोद आणि वेदांत, तुमच्या या शानदार यशाबद्दल तुमचे मनःपूर्वक अभिनंदन! तुमच्या पुढील शैक्षणिक वाटचालीस खूप खूप शुभेच्छा! 

          तुम्ही याच जिद्दीने आणि मेहनतीने नवनवीन शिखरं गाठत राहा, याबद्दल आम्हाला खात्री आहे. तुमच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी खूप खूप शुभेच्छा!

©️ तुमचे: कुबलसर